ВЭП діріл сөндіргіш пластиналар ауыр станоктар, сорғы агрегаттары, компрессорлар, желдеткіштер және технологиялық желілер астына орнатылатын серпімді эластомерлік элементтер болып саналады. Олар жабдықтың дірілін ішінара оқшаулап, соққы жүктемесін төмендетеді және дірілдің бетон еденге, металл конструкцияға немесе көршілес агрегаттарға берілуін шектейді.
Қазақстан кәсіпорындарында мұндай шешімдер металл өңдеу станоктарында, мұнай-газ жабдықтарында, тау-кен фабрикаларында, цемент өндірісінде және Алматы, Астана, Қарағанды, Шымкент қалаларындағы жөндеу-механикалық цехтарда қолданылады. Нәтиже тек пластинаның маркасына емес, оның қысылу дәрежесіне, тірек ауданына, еденнің тегістігіне және жабдықтың динамикалық режиміне байланысты.
ВЭП пластинасы қалай жұмыс істейді
Пластина жабдық пен іргетас арасында серпімді аралық қабат түзеді. Жүктеме түскен кезде резеңке немесе резеңке-композит сығылады, механикалық энергияның бір бөлігін ішкі үйкеліс арқылы жылуға айналдырады. Осылайша діріл амплитудасы, құрылымдық шу және жоғары жиілікті тербелістер азаяды.
ВЭП элементін толық дірілсіздендіретін құрал ретінде қарастыруға болмайды. Егер станоктың айналмалы бөлігі теңгерілмеген, анкерлік болттар бос немесе іргетас әлсіз болса, пластина мәселені жоймайды. Алдымен жабдықтың техникалық жағдайын, ротор теңгерімін және іргетас қаттылығын тексеру қажет.
Негізгі инженерлік қағида: ВЭП пластинасының жұмыс қабілеті оның номиналды қалыңдығынан емес, нақты меншікті қысымынан және динамикалық жүктемеден анықталады.
Материалды және қаттылықты таңдау
Пластина үшін әдетте майға төзімді резеңке қоспалары, жалпы мақсаттағы резеңке, май-бензинге төзімді эластомерлер және қажет болса төмен температураға бейімделген каучук негізіндегі материалдар пайдаланылады. Өндірістік тапсырыста материалдың шартты қаттылығы, созылу беріктігі, салыстырмалы ұзаруы, сығымдаудан кейінгі қалдық деформациясы және температуралық диапазоны көрсетілуі тиіс.
Қазақстанның солтүстік және орталық өңірлерінде қысқы температура -30 °C-тан төмен түсуі мүмкін. Ашық немесе жылытылмайтын цехтарда төмен температурада серпімділігін жоғалтпайтын қоспа қажет. Мұнай өнімдерімен байланыс ықтимал болса, майға төзімді резеңке таңдалады; әйтпесе материал ісініп, қаттылығы мен өлшемдері өзгереді.
| Қолдану жағдайы | Ұсынылатын материалдық шешім | Негізгі бақылау көрсеткіші | Практикалық ескерту |
|---|---|---|---|
| Құрғақ механикалық цех | Жалпы мақсаттағы резеңке, орташа қаттылық | Қысу кезіндегі қалдық деформация | Салмақты біркелкі тарату қажет |
| Май, эмульсия, гидравликалық сұйықтық бар аймақ | Майға төзімді резеңке қоспасы | Көлем өзгеруі және қаттылықтың сақталуы | Пластинаны сұйықтық жиналмайтын жерге орнату керек |
| Суық қойма немесе жылытылмайтын цех | Төмен температураға бейімделген эластомер | Серпімділіктің температураға тәуелділігі | Монтаж алдында материалды цех температурасында ұстаған дұрыс |
| Компрессор, сорғы, желдеткіш | Динамикалық жүктемеге арналған тығыз резеңке-композит | Діріл сөндіру, шаршау беріктігі | Агрегатты теңгеру және білікті центрлеу міндетті |
Қаттылықты бір ғана санмен таңдауға болмайды. Тым жұмсақ пластина жабдықтың орнықтылығын төмендетіп, станок үстелінің геометриясын өзгертуі мүмкін. Тым қатты материал дірілді жеткілікті сөндірмей, оның бір бөлігін іргетасқа береді. Сондықтан нақты таңдау үшін жабдық массасы, тірек нүктелерінің саны, ауырлық орталығы, айналу жиілігі және діріл жиілігі қажет.
Жүктемені есептеу және өлшемді анықтау
Алдымен жабдықтың толық статикалық массасы анықталады: станок, электрқозғалтқыш, майлау жүйесі, дайындама және жұмыс сұйықтығы бірге есептеледі. Бір тірекке түсетін орташа күш мынадай түрде бағаланады: F = m × g / n, мұнда m — толық масса, g — еркін түсу үдеуі, n — тірек саны. Дірілдейтін жабдық үшін есептік күшке динамикалық коэффициент қосылады.
Пластинаның тиімді ауданы меншікті қысым шамадан аспайтындай таңдалады. Жүктеме шетке шығып тұрмауы керек, өйткені бұл жергілікті жаншылуға, қисаюға және материалдың тез қажалуына әкеледі. Практикада пластина контуры тірек табанынан сәл үлкен немесе соған тең етіп алынады, бірақ артық шығыңқы жиек майысуға бейім болады.
- Жабдық массасын және жұмыс кезіндегі ең жоғары динамикалық режимді есептеңіз.
- Тірек нүктелерінің нақты санын және олардың өзара деңгей айырмасын өлшеңіз.
- Әр пластинадағы қысымның біркелкі болуын тексеріңіз.
- Пластина қалыңдығын тек дірілді емес, жабдықтың орнықтылығын ескере отырып таңдаңыз.
- Техникалық паспортта материал маркасы, қаттылық диапазоны, өлшем және жұмыс температурасы көрсетілсін.
ГОСТ және қабылдау талаптары
Резеңке пластиналарға арналған жалпы техникалық талаптарды әзірлеуде ГОСТ 7338-90 сияқты резеңке пластина стандарттары жиі негізге алынады. Алайда бұл стандарттың нақты бұйымға сәйкестігі өнімнің конструкциясына және өндірушінің техникалық құжаттамасына байланысты тексеріледі. Қазақстанда ГОСТ құжаттары ЕАЭО және ұлттық стандарттау жүйесінде қолданылуы мүмкін, сондықтан сатып алу кезінде қолданыстағы редакцияны және кәсіпорынның ішкі стандартымен сәйкестікті растау қажет.
Қабылдау кезінде бетте жарықшақ, қабаттану, көпіршік, жыртылу, бөгде қосынды және өлшемнен ауытқу болмауы тиіс. Өлшемдер штангенциркульмен бірнеше нүктеде тексеріледі. Жауапты жабдық үшін партиялық сапа паспорты, сынақ хаттамасы және материалдың сәйкестік құжаты сұралғаны дұрыс. Арнайы ортада жұмыс істейтін бұйымдарға техникалық шарттар немесе кәсіпорынның келісілген ТУ көрсетілуі керек.
Монтаждау тәртібі
1. Негізді дайындау
Бетон немесе металл негіз тазаланып, майдан, шаңнан және бос қабаттан тазартылады. Іргетастағы ойықтар жөнделеді, ал деңгей айырмасы рұқсат етілген шектен аспауы тиіс. Пластинаны ұсақ қиыршық, металл жоңқа немесе бояу қабатының үстіне төсеуге болмайды.
2. Тіректерді орналастыру
Пластиналар жобада көрсетілген нүктелерге симметриялы орналастырылады. Ауыр станокта алдымен бұрыштық тіректер, кейін аралық тіректер орнатылады. Жабдықты кранмен түсірген кезде пластиналар жылжып кетпеуі үшін уақытша белгілеу немесе жеңіл бекіту қолданылады.
Арзан сату
Асботехникалық бұйымдар
Жеңдер мен шлангілер
Жетек белдіктері
Жоғары қысымды жеңдер
Инженерлік пластиктер
Конвейер таспалары
Қосылыстар мен қысқыштар
Мойынтіректер
Резеңке жабындар
Резеңке қоспалары мен желімдер
Сақиналар мен манжеттер
Техникалық пластиналар
Шнурлар мен профильдер 3. Деңгейлеу және бекіту
Станок деңгейі дәл өлшенеді. Анкерлік болттарды бірден қатты тартып тастауға болмайды: бұл пластинаны шамадан тыс қысып, оның серпімді жұмысын жояды. Болттар диагональ бойынша бірнеше кезеңмен тартылады. Реттеу бұрандалары қолданылса, күш пластинаға нүктелік емес, тірек табаны арқылы берілгені дұрыс.
4. Іске қосқаннан кейінгі бақылау
Алғашқы іске қосуда бос жүріс және номиналды жүктеме режимдері бөлек тексеріледі. Пластинаның ығысуы, шетінің томпаюы, тұрақсыздық, болттардың босау белгілері және дірілдің өзгеруі бақыланады. Бірнеше ауысымнан кейін бекітпелер қайта тексеріледі.
Қазақстан жағдайындағы пайдалану ерекшеліктері
Алматы мен Шымкенттегі жылы әрі кейде ылғалды цехтарда май, су және жуғыш ерітінділердің әсері маңызды. Астана, Қарағанды және Павлодар өңірлерінде температура ауытқуы, шаң және қысқы суық ескеріледі. Мұнай-газ объектілерінде, соның ішінде ҚазМұнайГаз жүйесіндегі өндірістік алаңдарда, материалдың мұнай өнімдеріне төзімділігі мен өрт қауіпсіздігі жөніндегі талаптар тапсырыс берушінің регламентімен салыстырылады.
Qarmet кәсіпорындары, тау-кен байыту кешендері және ауыр машина жасау зауыттары үшін логистика да маңызды: ұзын жеткізу мерзімі кезінде пластиналар күн сәулесінен, озон көздерінен және майдан қорғалған жабық қоймада сақталуы керек. Резеңке бұйымдарды бүктеп, ауыр жүк астына қоймаңыз. Ұзақ сақталған партияны монтаж алдында визуалды тексеріп, қаттылық пен өлшемдердің өзгермегенін растаған жөн.
Тапсырыс беру алдында қандай дерек керек
Дәл техникалық ұсыныс алу үшін жабдықтың маркасы, толық массасы, тірек сызбасы, айналу жиілігі, қозғалтқыш қуаты, жұмыс ортасы, температура диапазоны және пластинаның қажетті өлшемдері беріледі. Егер діріл деңгейі өлшенсе, оның жылдамдығы немесе үдеуі және негізгі жиілігі де көрсетіледі.
ВЭП пластиналарының типтік және арнайы орындалуын каталогтан көруге болады. Өлшем, материал немесе қаттылық бойынша жеке шешім қажет болса, ural-rti.org сайты арқылы өтінім жіберіңіз. Қазақстан бойынша консультация: +7 958 578-05-89, электрондық пошта: kz@ural-rti.org.
Жиі қойылатын сұрақтар
ВЭП пластинасын анкерсіз қолдануға бола ма?
Төмен жылдамдықты және орнықты жабдықта анкерсіз орнату мүмкін, бірақ шешім жабдықтың ауырлық орталығы мен көлденең күштеріне байланысты қабылданады. Компрессор, станок, желдеткіш және соққы режиміндегі агрегаттарда анкерлік бекіту немесе бағыттаушы элементтер қажет болуы мүмкін. Анкер пластинаны толық жаншып тастамайтындай етіп реттелуі тиіс.
Пластинаның қалыңдығы артса, діріл жақсырақ сөнеді ме?
Әрқашан емес. Қалыңдықтың өсуі серпімді орын ауыстыруды арттыруы мүмкін, бірақ жабдықтың көлденең орнықтылығын нашарлатады. Дұрыс шешім жүктеме, жұмыс жиілігі және рұқсат етілген шөгу бойынша есептеледі. Ауыр станокта тым қалың, жұмсақ қабат геометриялық дәлдікке кері әсер етуі ықтимал.
Май төгілетін жерде қарапайым резеңке пластина жарай ма?
Ұзақ жұмыс үшін жарамайды. Мұнай, гидравликалық май және эмульсия резеңкенің ісінуіне немесе жұмсаруына әкелуі мүмкін. Мұндай ортада майға төзімді қоспа таңдалып, сұйықтықтың пластина астында жиналмауы қамтамасыз етіледі.
ВЭП пластинасын қанша уақытта ауыстыру керек?
Нақты мерзім жүктеме мен ортаға байланысты. Жоспарлы тексерісте жарықшақ, қату, тұрақты жаншылу, бүйірге ығысу және дірілдің өсуі бағаланады. Осы белгілердің бірі байқалса, күнтізбелік мерзімді күтпей, пластина ауыстырылады.
Жаңа пластинаны ескі тірекке орнатуға бола ма?
Болады, бірақ ескі тіректің тегістігі, жарықтары, коррозиясы және анкер жағдайы тексерілуі керек. Негіз қисық болса, жаңа ВЭП элементі біркелкі жүктелмейді және тез істен шығады. Сондықтан монтаж алдында тірек бетін жөндеу мен деңгейлеу жалпы жұмыстың міндетті бөлігі болып саналады.
ВЭП пластинасын анкерсіз қолдануға бола ма?
Төмен жылдамдықты және орнықты жабдықта анкерсіз орнату мүмкін, бірақ шешім жабдықтың ауырлық орталығы мен көлденең күштеріне байланысты қабылданады. Компрессор, станок, желдеткіш және соққы режиміндегі агрегаттарда анкерлік бекіту немесе бағыттаушы элементтер қажет болуы мүмкін. Анкер пластинаны толық жаншып тастамайтындай етіп реттелуі тиіс.
Пластинаның қалыңдығы артса, діріл жақсырақ сөнеді ме?
Әрқашан емес. Қалыңдықтың өсуі серпімді орын ауыстыруды арттыруы мүмкін, бірақ жабдықтың көлденең орнықтылығын нашарлатады. Дұрыс шешім жүктеме, жұмыс жиілігі және рұқсат етілген шөгу бойынша есептеледі.
Май төгілетін жерде қарапайым резеңке пластина жарай ма?
Ұзақ жұмыс үшін жарамайды. Мұнай, гидравликалық май және эмульсия резеңкенің ісінуіне немесе жұмсаруына әкелуі мүмкін. Мұндай ортада майға төзімді қоспа таңдалып, сұйықтықтың пластина астында жиналмауы қамтамасыз етіледі.
ВЭП пластинасын қанша уақытта ауыстыру керек?
Нақты мерзім жүктеме мен ортаға байланысты. Жоспарлы тексерісте жарықшақ, қату, тұрақты жаншылу, бүйірге ығысу және дірілдің өсуі бағаланады. Осы белгілердің бірі байқалса, күнтізбелік мерзімді күтпей, пластина ауыстырылады.
Жаңа пластинаны ескі тірекке орнатуға бола ма?
Болады, бірақ ескі тіректің тегістігі, жарықтары, коррозиясы және анкер жағдайы тексерілуі керек. Негіз қисық болса, жаңа ВЭП элементі біркелкі жүктелмейді және тез істен шығады. Сондықтан монтаж алдында тірек бетін жөндеу мен деңгейлеу міндетті.
Кеңес немесе есептеу қажет пе?
Сұраныс жіберіңіз — технолог есептеу дайындап, қажетті өнімді таңдап береді