Бункерлерді резеңке футеровкалау: техпластина парақтарымен абразивті тозудан қорғау

Бункерлерді резеңке футеровкалау — сусымалы материал қабылдайтын, жинайтын және дозалайтын жабдықты абразивті тозудан қорғаудың тиімді тәсілі. Кен байыту фабрикаларында, цемент зауыттарында, көмір қоймаларында, металлургиялық кәсіпорындарда және мұнай-газ нысандарында бункер қабырғалары кен кесектері мен материал ағынының үздіксіз әсеріне ұшырайды. Болат қабырға жұқарып, ойықтар пайда болған кезде апаттық жөндеу, өнімнің төгілуі және өндірістің тоқтауы орын алуы мүмкін.

Резеңке техпластина соққы энергиясын сіңіреді, материалдың сырғуын жеңілдетеді және металл конструкцияны тікелей жанасудан оқшаулайды. Нәтижесінде бункердің қызмет мерзімі ұзарып, жөндеу аралығы артады. Қазақстандағы Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Павлодар, Қостанай және Жамбыл өңірлеріндегі кәсіпорындар үшін бұл шешім әсіресе өзекті: кен, көмір, ферроқорытпа шикізаты және минералдық қоспалар жоғары абразивтілікке ие.

Бункер қабырғасы не себепті тез тозады

Тозу тек материалдың қаттылығына байланысты емес. Бөлшек өлшемі, құлау биіктігі, ылғалдылық, температура, ағын жылдамдығы және қабырға бұрышы қатар әсер етеді. Ірі кен кесектері қабылдау аймағында соққылы жүктеме тудырады, ал ұсақ кварцты құм мен руда түйіршіктері сырғанау абразиясын күшейтеді.

• Соққылы тозу — материалдың биіктіктен құлауынан пайда болады;
• Сырғанау абразиясы — бөлшектердің футеровка бетімен тұрақты үйкелуінен туындайды;
• Коррозиялық әсер — ылғалды кен, тұз ерітінділері және реагенттер резеңкені немесе бекіткіштерді әлсіретеді;
• Температуралық әсер — ыстық агломерат, шлак немесе төмен температурадағы материал эластомердің қасиетін өзгертеді.

Сондықтан футеровка қалыңдығын тек бункер өлшеміне қарап таңдауға болмайды. Жобалау кезінде материалдың тығыздығы, максималды кесек өлшемі, сағаттық өнімділік және тиеу нүктесінің геометриясы ескеріледі.

Футеровкаға арналған техпластина материалын таңдау

Бункерлерде көбіне техникалық резеңке пластиналар қолданылады. Негізгі полимер негіздері: табиғи каучук, бутадиен-стирол каучугі, бутадиен каучугі және майға төзімді нитрил каучугі. Табиғи каучук негізіндегі қоспалар динамикалық соққыға жақсы төтеп береді, ал арнайы синтетикалық қоспалар мұнай өнімдері, май және химиялық реагенттер бар ортада тиімді.

Техпластинаның нақты маркасы мен жұмыс диапазоны жеткізушінің паспорты арқылы расталуы тиіс. ГОСТ 7338-90 техникалық резеңке пластиналарға қойылатын жалпы талаптарды белгілейді, алайда абразивті бункер үшін қосымша сынақ хаттамасы, қаттылық, созылу беріктігі, салыстырмалы ұзару және қажалуға төзімділік көрсеткіштері сұралады. Қазақстанда құжаттаманы сатып алу кезінде ГОСТ талаптарымен бірге қолданыстағы ҚР СТ, кәсіпорынның техникалық регламенті және өндірушінің ТУ талаптары салыстырылады.

Футеровканың ұзақ қызмет етуінің негізгі шарты — ең қалың парақты таңдау емес, материалдың соққы энергиясына, абразивтілікке, температураға және химиялық ортаға сәйкестігін дәлелдеу.

Қалыңдық пен конструкцияны есептеу

Жеңіл жүктемелі бункерлерде 6–10 мм техпластина қолданылуы мүмкін. Орташа абразивті ортада 10–20 мм, ал ірі кен кесектері құлайтын қабылдау бөлігінде 20–40 мм қалыңдық қарастырылады. Нақты мән тәжірибелік деректермен және материал ағынының кинематикалық схемасымен анықталады.

Қабылдау аймағында қалыңдығы жоғары, ал шығару конусында сырғанауға төзімді парақ қолдану тиімді. Бірдей қалыңдықтағы футеровка барлық аймақта бірдей нәтиже бермейді. Жиектері ашық қалмауы керек, себебі металл мен резеңке арасындағы баспалдақ материалды іліп, жергілікті жыртылуға әкеледі.

Бекіту тәсілдері

• жазық қабырғада — бұрандалы немесе болтты бекіту;
• қатты соққы аймағында — кең шайбалы, жасырын басы бар арнайы бекіткіштер;
• ұсақ фракция және герметикалығы маңызды жерде — желімдеу немесе желім-болтты аралас тәсіл;
• конустық бөлікте — алдын ала пішінделген сегменттермен монтаждау.

Болат негіз алдын ала тоттан, майдан, шаңнан және ескі жабыннан тазаланады. Бет кедір-бұдырлығы желім жүйесінің нұсқаулығына сәйкес дайындалады. Парақтар арасында саңылау қалдырмау керек, бірақ температуралық ұлғаю мен конструкция деформациясы есептелмей, резеңкені шамадан тыс керуге болмайды.

Қазақстан кәсіпорындарындағы пайдалану ерекшеліктері

Қазақстанның континенттік климаты футеровка таңдауға тікелей әсер етеді. Қыста Қарағанды, Павлодар және Өскемен аймақтарында жабдық температурасы −30 °C және одан төмен болуы мүмкін. Мұндай жағдайда төмен температурада иілгіштігін сақтайтын қоспа қажет. Жазда ашық қоймаларда металл бункер беті күн сәулесінен қатты қызады, сондықтан жылуға төзімділік пен ультракүлгін әсері ескеріледі.

Бұрынғы АрселорМиттал Теміртау, қазіргі Qarmet нысандары, ферроқорытпа зауыттары, цемент өндірістері, сондай-ақ ҚазМұнайГаз жүйесіндегі қойма және тиеу тораптары үшін материалды логистикамен бірге жоспарлау маңызды. Алматы, Астана және Шымкенттегі өндірістік алаңдарға ұзын немесе ауыр футеровка парақтарын жеткізгенде орам өлшемі, сақтау температурасы және монтаж алаңына түсіру мүмкіндігі алдын ала тексеріледі.

Резеңке парақтарды ашық жерде, тікелей күн астында немесе жылу көзінің жанында сақтауға болмайды. Ұсынылатын қойма жағдайы — құрғақ, желдетілетін орын, озон түзетін электр жабдықтарынан және майлардан алыс сақтау. Қыс мезгіліндегі монтаж алдында материалды цех температурасында кемінде тәулік ұстау пайдалы.

Қызмет мерзімін ұзарту және бақылау

1. Ай сайын футеровкада жарық, көпіршік, жыртылу және бекіткіштің босауын тексеру;
2. қабылдау аймағындағы жергілікті ойықтарды журналға тіркеу;
3. металл негіз көрінген кезде жоспарлы ауыстыруды күтпей жөндеу;
4. материал фракциясы немесе өнімділік өзгерсе, футеровка режимін қайта бағалау;
5. бекіткіштерді тарту моментін өндіруші нұсқаулығымен салыстыру.

Өлшеу кезінде тозған аймақтың қалыңдығы бірнеше нүктеде анықталады. Бір нүктеге ғана сүйену дұрыс емес, өйткені ағын траекториясы бойында тозу біркелкі болмайды. Сапалы техникалық қызмет көрсету футеровканың нақты ресурсын болжауға және жоспардан тыс тоқтауларды азайтуға мүмкіндік береді.

Техпластинаға тапсырыс беру

Коммерциялық ұсыныс алу үшін бункердің сызбасын, ішкі өлшемдерін, қабырға бұрыштарын, материал атауын, фракциясын, температурасын және сағаттық өнімділігін жіберу қажет. Қажет болса, парақтарды өлшем бойынша кесу, тесіктерді дайындау, сегменттерге бөлу және монтажға арналған бекіткіштерді таңдау қарастырылады.

Техпластина мен РТИ шешімдерін каталогтан қараңыз: https://ural-rti.org/catalog/. Бункер футеровкасына қатысты техникалық кеңес алу үшін ural-rti.org сайтына кіріңіз, +7 958 578-05-89 нөміріне қоңырау шалыңыз немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына сұраныс жіберіңіз.