Ыстық өндірістерге арналған жылуға төзімді таспалар: температура шектері

Ыстық өндірістерде қолданылатын таспалар конвейерлерде, пештерде, кептіру желілерінде, металлургиялық агрегаттарда, құю учаскелерінде және жылу алмастырғыштар маңындағы технологиялық желілерде жұмыс істейді. Мұндай жағдайда қарапайым резеңке таспа тез қатаяды, жабысқақтығын жоғалтады, жарылады немесе қабаттарға бөлінеді. Сондықтан таспаны таңдағанда тек өлшемін емес, жұмыс температурасы, қысқа мерзімді қызу, тасымалданатын материалдың температурасы және резеңке қоспасының түрін бірге бағалау қажет.

Қазақстандағы металлургия, цемент, мұнай-газ, энергетика және құрылыс материалдары кәсіпорындарында жылуға төзімді конвейер таспалары көбіне үздіксіз режимде пайдаланылады. Теміртау, Павлодар, Өскемен, Қарағанды, Алматы, Астана және Шымкент қалаларындағы нысандарда жабдықтың сыртқы ортасы да ескеріледі: қыстағы төмен температура, жазғы қойма қызуы, шаң, май, мұнай өнімдері және таспаның ұзақ логистикалық жолы материалдың нақты қызмет мерзіміне әсер етеді.

Жылуға төзімді таспа дегеніміз не?

Жылуға төзімді таспа — жоғары температура әсерінде физикалық-механикалық қасиеттерін белгілі бір уақыт бойы сақтайтын резеңке немесе полимер негізді бұйым. Конвейерлік нұсқаларда таспа қаңқасы әдетте тоқыма қабаттарынан немесе металл тростан тұрады, ал жұмыс беті арнайы жылуға төзімді резеңкемен қапталады.

Негізгі эластомерлерге этилен-пропилен каучугі EPDM, хлоропренді каучук CR, силиконды резеңке VMQ, фторкаучук FKM және жоғары температураға бейімделген арнайы қоспалар жатады. EPDM буға, ыстық суға және озонға жақсы төзеді, бірақ мұнай өнімдерімен жанасқанда әмбебап шешім болып саналмайды. Силикон жоғары температурада тұрақты, алайда үйкеліс пен жыртылуға төзімділігі кейбір өнеркәсіптік резеңкелерден төмен. FKM майға және химиялық ортаға төзімді, бірақ бағасы жоғары.

Температуралық сыныптар және нақты шектер

Конвейер таспаларында жылуға төзімділік көбіне тасымалданатын материалдың тұрақты температурасымен сипатталады. ГОСТ 20-85 талаптары бойынша жасалған таспалар үшін өндіруші белгілеген Т1, Т2, Т3 сияқты орындаулар кездеседі. Нақты шек таспаның құрылымына, материалдың түйіршіктілігіне, үйінді биіктігіне және қызу ұзақтығына байланысты паспортта көрсетілуі тиіс.

Кестедегі мәндер бағдарлық сипатта. Ең жоғары рұқсат етілген температураны тек нақты өндіруші паспорты, техникалық шарттар және сынақ хаттамасы бойынша қабылдау керек. Бірнеше минутқа созылатын қысқа мерзімді шыңдық қызу мен тәулік бойы тұрақты қызу бірдей режим емес.

Инженерлік ереже: таспаны тасымалданатын материалдың ең жоғары температурасымен емес, бүкіл жүйедегі ең қолайсыз жылулық режиммен таңдаңыз. Барабан, түйіспе, ролик және таспа қаңқасы да сол температураға төзуі тиіс.

ГОСТ, техникалық шарттар және сапа көрсеткіштері

Қазақстан кәсіпорындарына жеткізілетін конвейер таспалары үшін ГОСТ 20-85, кәсіпорынның техникалық шарттары және келісімшартта көрсетілген ҚР СТ немесе ГОСТ негізіндегі талаптар қаралады. Қабылдау кезінде таспаның ені, ұзындығы, қаңқа қабаттарының саны, жұмыс бетінің қалыңдығы, қосылыстың түрі және таңбалануы тексеріледі.

Жылуға төзімді резеңке үшін созылу кезіндегі беріктік, салыстырмалы ұзару, қажалуға төзімділік, қаттылық, қабатаралық байланыс және термиялық қартаюдан кейінгі қасиеттер маңызды. Мысалы, температура жоғарылаған сайын резеңкенің қаттылығы өзгеріп, ұзаруы төмендеуі мүмкін. Қаңқаның беріктігі жеткіліксіз болса, таспа қызудан емес, тарту күшінен істен шығады.

Өндіріс саласына қарай таңдау

Металлургия және агломерациялық өндіріс

Qarmet сияқты ірі металлургиялық кәсіпорындарда, сондай-ақ ферроқорытпа, құю және прокат өндірістерінде таспаға ыстық агломерат, шлак, кен және металл бөлшектері әсер етеді. Мұнда жылуға төзімділікпен бірге кесуге, соққыға және қажалуға төзімді жоғарғы қабат қажет. Үлкен кесек материал үшін соққыға төзімді қаңқа, дұрыс орнатылған соққылы роликтер және жеткілікті науа бұрышы қарастырылады.

Цемент, әк және кірпіш зауыттары

Цемент өндірісінде клинкер мен ыстық цемент шаңы таспа бетіне әсер етеді. Ұсақ минералды шаң роликтерге түссе, жиек пен төменгі қабаттың қажалуын жылдамдатады. Сондықтан герметикалығы жақсы тораптар, тазалағыштар және таспаның бүйірлік бағытталуын бақылау қажет. Ыстық өнімді тасымалдауда таспаға түсетін материал қабаты тым қалың болмауы керек.

Мұнай-газ және энергетика

КазМұнайГаз тобына қарасты нысандарда немесе мұнай өңдеу кәсіпорындарында температурадан бөлек мұнай, дизель отыны, еріткіш және күкіртті қосылыстардың әсері болуы мүмкін. Мұнда EPDM әрдайым қолайлы емес; майға төзімді NBR немесе арнайы FKM қоспасы қажет болуы ықтимал. Қазандықтар мен ЖЭО учаскелерінде бу, күл және жоғары ылғалдылыққа сәйкес материал таңдалады.

Пайдалану және монтаж бойынша практикалық кеңестер

1. Таспаны іске қоспас бұрын оның бетінде майысу, жарық, қабат ажырауы және тасымалдау кезінде пайда болған зақым жоқ екенін тексеріңіз.
2. Таспаны сақтау кезінде оны тікелей күн сәулесінен, озон көздерінен, жылытқыштардан және ылғалдан қорғаңыз. Қазақстанның қысқы жағдайында суық қоймадан алынған таспаны бірден бүктемей, бөлме температурасында кондициялау қажет.
3. Керуді өндіруші көрсеткен мәнге келтіріңіз. Артық керу қаңқаға, барабан мойынтіректеріне және түйіспеге артық күш түсіреді.
4. Жылуға төзімді таспаның қосылысын ыстық вулканизациямен немесе жобаға сай механикалық бекіткішпен орындаңыз. Қосылыс аймағы көбіне таспаның ең әлсіз бөлігі болады.
5. Апта сайын таспаның жиектерін, роликтердің айналуын, тазалағыштарды, барабанның қаптамасын және беткі жарықтарды бақылаңыз.

Таспаның қызмет мерзімін тек температураны төмендету арқылы емес, материал ағынын біркелкі беру, таспаға металл сынықтарының түсуіне жол бермеу және салқындату аралығын дұрыс ұйымдастыру арқылы арттыруға болады. Пештен шыққан өнімді тікелей таспаға бермес бұрын оның нақты температурасын пирометрмен бірнеше нүктеде өлшеу ұсынылады.

Қазақстанда тапсырыс беру кезінде қандай деректер қажет?

Коммерциялық ұсыныс алу үшін таспаның ені мен ұзындығын, қаңқа беріктігін, қабат санын, үстіңгі және астыңғы резеңке қабатының қалыңдығын, тасымалданатын материалдың түрін, фракциясын, температурасын, өнімділікті және конвейердің көлбеу бұрышын көрсетіңіз. Сонымен бірге жұмыс ортасында май, бу, қышқыл, сілті немесе абразивті шаң бар-жоғын жазыңыз.

Жылуға төзімді таспалар мен басқа РТИ бұйымдарының нұсқаларын каталогтан көруге болады. Өлшемді нақтылау және өндірістік қолдануға сай материалды таңдау үшін ural-rti.org сайтына кіріңіз, +7 958 578-05-89 телефонына немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына хабарласыңыз.

Жиі қойылатын сұрақтар

Таспа 150 °C температурада жұмыс істесе, Т3 жеткілікті ме?

Әрдайым жеткілікті емес. 150 °C — шекті мәнге жақын режим, ал өнімнің үздіксіз түсуі, соққы жүктемесі, шаң және таспа астындағы нашар желдетілу нақты температураны арттырады. Таспаның паспорты, жылулық режим және материалдың жанасу уақыты бірге тексерілуі керек.

Жылуға төзімді таспаны майға төзімді таспамен ауыстыруға бола ма?

Тікелей ауыстыруға болмайды. Майға төзімділік пен жоғары температураға төзімділік әртүрлі қасиеттер. Мысалы, NBR майлы ортада тиімді болуы мүмкін, бірақ тұрақты жоғары температурада арнайы жылуға төзімді қоспадан төмен нәтиже беруі ықтимал. Қажет болса, аралас әсерге арналған арнайы резеңке таңдалады.

Қазақстанның суық климатында таспаға қандай талап қойылады?

Таспа жұмыс кезінде ыстық болғанымен, іске қосу сәтінде немесе тоқтау кезінде төмен температураға тап болуы мүмкін. Сондықтан төмен температурадағы иілгіштік, сақтау шарттары және қысқы монтаж тәртібі ескеріледі. Нақты минималды температураны өндірушінің құжатынан растаңыз.

Таспаның қызудан бұзылғанын қалай анықтауға болады?

Негізгі белгілер: беткі қаттылықтың өзгеруі, ұсақ бойлық жарықтар, резеңкенің күю иісі, қабаттың ісінуі немесе ажырауы, жиектердің морттануы және түйіспенің ашылуы. Мұндай белгі байқалса, температураны, керуді және роликтердің тұрып қалуын бірден тексеру қажет.

Тапсырыс беру үшін қандай ақпаратты жіберу керек?

Таспаның өлшемдерімен бірге температуралық графикті, өнімнің түрі мен фракциясын, сағатына өнімділікті, конвейер ұзындығын, барабан диаметрін және ортадағы химиялық факторларды жіберіңіз. Осы деректер дұрыс резеңке маркасын, қаңқа құрылымын және қосылу тәсілін таңдауға мүмкіндік береді.