Авиациялық техникаға арналған техпластиналар: ТУ 38 1051959 талаптары және ГОСТ 7338-90 айырмашылықтары

Авиациялық техникадағы резеңке техпластина тығыздағыш төсем, діріл оқшаулағыш, люк пен қақпақ арасына салынатын элемент, сондай-ақ құбыр және агрегат тораптарындағы герметизация бөлшегі ретінде қолданылады. Мұндай бұйым істен шықса, майдың немесе отынның ағуы, қысымның төмендеуі, дірілдің өсуі және жоспардан тыс жөндеу қаупі пайда болады.

Қазақстанда авиациялық бөлшектерді сатып алуда жиі кездесетін қателік — техникалық пластинаны тек қалыңдығы мен сыртқы түріне қарап таңдау. Іс жүзінде ТУ 38 1051959 бойынша шығарылатын авиациялық мақсаттағы материалдың жұмыс ортасы, температурасы, механикалық жүктемесі және қабылдау тәртібі ГОСТ 7338-90 бойынша жалпы өнеркәсіптік пластинадан өзгеше болуы мүмкін.

ТУ 38 1051959 қандай міндетті шешеді?

Техникалық шарттар нақты бұйымға немесе тар мақсаттағы материал тобына қойылатын талаптарды бекітеді. Авиациялық техникаға арналған пластинада әдетте резеңке қоспасының құрамы, негізге алынатын каучук түрі, қалыңдық пен қаттылық шектері, бет сапасы, беріктік, салыстырмалы ұзару, қалдық деформация және арнайы ортаға төзімділік көрсеткіштері белгіленеді.

Авиациялық қолдану кезінде келесі факторлар маңызды:

• минералдық май, авиациялық керосин және гидравликалық сұйықтық әсерінен көлемнің шамадан тыс өзгермеуі;
• төмен температурада серпімділіктің сақталуы;
• вакуумда немесе қысым циклдерінде газ өткізгіштіктің төмен болуы;
• озон, ультракүлгін сәуле және атмосфералық әсерге төзімділік;
• қысу кезінде қалдық деформацияның аз болуы;
• өлшем тұрақтылығы және бетте жарықшақ, қабыршақ, бөгде қосынды болмауы.

ТУ бойынша жеткізілетін партияда сәйкестік құжаты, партия нөмірі, өндірілген күні және сынақ нәтижелері көрсетілген паспорт сұралады. Авиациялық торап үшін тек «резеңке пластина» деген жалпы атау жеткіліксіз: құжатта нақты ТУ, марка, қалыңдық, қаттылық және қолдану ортасы жазылуы тиіс.

ГОСТ 7338-90: жалпы өнеркәсіптік техпластинаның ерекшелігі

ГОСТ 7338-90 резеңке техникалық пластиналарға арналған жалпы талаптарды белгілейді. Стандартта пластиналардың қолданылу мақсатына қарай майға және бензинге төзімді, жылуға төзімді, қышқыл-сілті ерітінділеріне төзімді, аязға төзімді және жалпы мақсаттағы түрлері қарастырылады. Кейбір орындаулар мата қабатымен арматураланған, ал кейбірі біртекті резеңкеден жасалады.

ГОСТ 7338-90 мұнай-газ кәсіпорындарындағы фланец төсемдеріне, сорғы жабдығына, резервуар арматурасына, металлургиялық желілерге және жалпы машина жасау тораптарына жарамды шешім береді. Мысалы, ҚазМұнайГаз жүйесіндегі мұнай өнімдерімен жанасатын торапта май-бензинге төзімді марка қажет; Qarmet кәсіпорындарындағы ыстық, шаңды және механикалық әсері жоғары аймақта жылуға немесе тозуға төзімді орындау қарастырылады.

Алайда ГОСТ бойынша шығарылған пластинаның авиациялық агрегатқа автоматты түрде жарамды екенін айтуға болмайды. Авиацияда материалдың нақты сұйықтықпен үйлесімділігі, төмен температурадағы қасиеті және қабылдау құжаттарының толықтығы жеке тексеріледі.

Инженерлік ереже: авиациялық торапқа техпластина таңдағанда алдымен жұмыс ортасы мен температураны, содан кейін ғана қалыңдықты анықтаңыз. ГОСТ маркасы ТУ талаптарын алмастырмайды.

ТУ 38 1051959 және ГОСТ 7338-90 айырмашылығы

Каучук маркасын және орындауды қалай таңдайды?

Май, отын және гидравликалық сұйықтық

Мұнай өнімдерімен жанасатын бөлшектер үшін нитрил-бутадиен каучугіне негізделген МБС типті резеңкелер жиі қолданылады. Олар май мен отынға төзімділігімен ерекшеленеді, бірақ барлық авиациялық сұйықтыққа бірдей жарай бермейді. Егер ортада эфирлер, күрделі гидравликалық сұйықтықтар немесе арнайы қоспалар болса, өндірушіден үйлесімділік кестесін және сынақ деректерін сұрау қажет.

Төмен температура және ашық орта

Қазақстанның солтүстік және орталық өңірлерінде қысқы сақтау кезінде температура -30 °C-тан төмен түсуі мүмкін. Павлодар, Қарағанды, Астана және Өскемен бағыттарындағы логистикада пластина көлік кузовында ұзақ тұрса, уақытша қатайып қалуы ықтимал. Сондықтан аязға төзімді қоспа, дұрыс орау және температуралық режимді сақтау маңызды. Ашық алаңда қолданылатын бұйымда озонға және ауа райына төзімділік ескеріледі.

Жылу, бу және агрессивті орта

Ыстық ауа, бу, әлсіз қышқыл немесе сілті әсері бар тораптарда жалпы МБС маркасын қолдану дұрыс емес. Мұнда тиісті ортаға арналған резеңке қоспасы немесе мата қабатты орындау қарастырылады. Арматураланған пластина жоғары механикалық жүктемеге төзімді болуы мүмкін, бірақ оның иілу қабілеті біртекті пластинадан төмен болады.

Қалыңдық пен монтаж бойынша практикалық талаптар

Техпластинаның қалыңдығы фланец саңылауына, қысу коэффициентіне және болттардың тарту күшіне байланысты таңдалады. Тым қалың төсем фланецті қисайтып, болттарға артық жүктеме береді; тым жұқа қабат микротегіссіздіктерді толтырмайды. Кесу кезінде бөлшек сызбасындағы ішкі және сыртқы диаметрлер, тесік қадамдары және қысу аймағы сақталуы керек.

1. Жұмыс ортасын, қысымды және температура диапазонын жазбаша бекітіңіз.
2. ТУ немесе ГОСТ нөмірін ғана емес, нақты марка мен орындауды көрсетіңіз.
3. Партия паспорты мен сәйкестік құжаттарын салыстырыңыз.
4. Сақтау кезінде пластинаны күннен, майдан, озон көздерінен және қыздырғыштардан қорғаңыз.
5. Монтаж алдында бетте жарықшақ, қатпар, жабысқан қабат немесе қалыңдық ауытқуы жоқ екенін тексеріңіз.

Қазақстандағы өндірістік және авиациялық жөндеу ұйымдары үшін логистика да маңызды. Алматы мен Астанаға жеткізуде ораманың бүктелмеуі, ал Шымкент пен батыс өңірлерге жіберуде жоғары температурадан қорғаныс ескеріледі. Ұзын өлшемді пластинаны қатты бүктеу тұрақты майысу ізін қалдыруы мүмкін, сондықтан орау тәсілі тапсырыс кезінде алдын ала келісіледі.

Тапсырыс беру үшін қандай дерек қажет?

Сұраныста материалдың нормативін, маркасын, қалыңдығын, ені мен ұзындығын, қажетті мөлшерін, жұмыс ортасын және температура диапазонын көрсетіңіз. Егер бұйым авиациялық агрегатқа орнатылса, бөлшектің сызбасы немесе бұрын қолданылған материал паспорты пайдалы болады. Сәйкестікті нақтыламай тұрып ГОСТ 7338-90 пластинасын ТУ 38 1051959 материалының орнына қоюға болмайды.

Техпластиналар мен басқа РТИ бұйымдарының каталогын ural-rti.org/catalog/ сайтынан қарауға болады. Техникалық кеңес алу үшін +7 958 578-05-89 телефонына немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына жазыңыз. Компания туралы ақпарат пен байланыс арналары: ural-rti.org.