Таңбалаусыз техпластинаның маркасын қалай анықтауға болады: қоймадағы МБС және ТМКЩ диагностикасы

Техникалық резеңке пластина қоймада жылдар бойы сақталған кезде орамдағы жапсырма жоғалуы, партиялар араласуы немесе кесілген дайындама бастапқы құжаттан ажырауы мүмкін. Қазақстан кәсіпорындарында мұндай жағдай мұнай-газ арматурасы, сорғы станциялары, металлургиялық цехтар, жөндеу шеберханалары және коммуналдық нысандарда жиі кездеседі.

Ең көп шатастырылатын екі марка — МБС және ТМКЩ. МБС май-бензинге төзімді резеңке ретінде мұнай өнімдерімен жанасатын тығыздағыштарға арналған. ТМКЩ жылуға, аязға, қышқылдар мен сілтілерге төзімді, сондықтан химиялық ортада, ашық алаңда және жалпы өндірістік төсем ретінде қолданылады. Алайда тек түсіне немесе иісіне қарап марканы нақты белгілеу мүмкін емес.

МБС және ТМКЩ техпластиналарының негізгі айырмашылығы

Марка резеңке қоспасының негізін, вулканизация жүйесін және жұмыс ортасына төзімділігін көрсетеді. МБС құрамында май мен көмірсутектердің ісіндіру әсерін азайтатын майға төзімді каучук жүйелері қолданылады. ТМКЩ үшін төмен температурада иілгіштік пен химиялық тұрақтылық маңызды; оның нақты құрамы өндірушінің техникалық шарттарына байланысты болады.

Кестедегі сипаттамалар — бастапқы бағдар ғана. Нақты жұмыс температурасы, қаттылығы, беріктігі, салыстырмалы ұзаруы және ортаға төзімділігі партия паспортымен немесе өндірушінің ТУ құжатымен тексерілуі тиіс.

Диагностиканы неден бастау керек

1. Қойма құжаттарын және қалдық таңбаларды тексеру

Алдымен қойма карточкасын, қабылдау актісін, шот-фактураны, сертификатты және бұрынғы кесу журналын іздеңіз. Пластинаның шетінде өшкен бояу таңбасы, матаның ізі, қалыңдық белгісі немесе өндірушінің қысқартылған атауы болуы мүмкін. Бір рулондағы әртүрлі түсті және әртүрлі қаттылықтағы бөліктерді бір партия деп қабылдауға болмайды.

ГОСТ 7338-90 техникалық резеңке пластиналарына қойылатын жалпы талаптарды сипаттайтын негізгі нормативтік құжаттардың бірі болып саналады. Бірақ қазіргі жеткізілімде өнім ГОСТ бойынша ғана емес, өндірушінің ТУ, келісімшарт спецификациясы немесе кәсіпорын стандарты бойынша да шығарылуы мүмкін. Сондықтан «ГОСТ 7338» деген белгі марканы өздігінен дәлелдемейді.

2. Сыртқы қарау және өлшемді бақылау

Жарық жерде пластинаның екі бетін қараңыз. Қабаттану, көпіршік, бөгде қосынды, терең сызат, майдың бетке шығуы және жабысқақтық — дұрыс сақталмағанын немесе қартаюын көрсетуі мүмкін. Қалыңдықты бірнеше нүктеде микрометрмен өлшеңіз; үлкен ауытқу өнімнің қисаюын немесе әртүрлі маркалардың араласуын білдіреді.

Түсі көмекші белгі ғана: қара МБС пен қара ТМКЩ сырттай бірдей болуы мүмкін. Иіс те сенімді әдіс емес, себебі қоймадағы май буы, озон және басқа резеңке бұйымдар иісті өзгерте алады. Пластинаны әдейі өртеу немесе ашық жалынға ұстау өндірістік қауіпсіздік талаптарына қайшы және марканы дәл анықтамайды.

Қарапайым далалық сынақтар: нені көрсетеді

Маймен жанасу сынағы

Егер технологиялық қауіпсіздік рұқсат етсе, негізгі пластинадан бөлек 20–30 мм сынама кесіп алыңыз. Оның бастапқы массасын, ұзындығын, енін және қалыңдығын өлшеп, қолданылатын жұмыс сұйықтығының аз көлеміне қысқа мерзімге салыстырыңыз. Кейін қайта өлшеп, ісінуді, жұмсаруды, жабысқақтықты және беттегі жарықтарды бағалаңыз.

МБС сынамасы әдетте мұнай өнімі әсерінде өлшемін ТМКЩ-ға қарағанда жақсы сақтайды. Бірақ бұл тәжірибе марканы сертификат деңгейінде растауға жарамайды: сұйықтықтың құрамы, температурасы, әсер ету уақыты және қоспа рецептурасы нәтижеге қатты ықпал етеді. Бензинмен ашық ыдыста сынақ жүргізуге болмайды; өрт қауіпсіздігі мен желдету міндетті.

Температура және серпімділік

Сынаманы қолмен иіп, бастапқы қалпына келуін және бетте ақшылдану немесе жарық пайда болуын бақылауға болады. Суық климатта — Астана, Қарағанды, Павлодар және Солтүстік Қазақстан жағдайында — ТМКЩ-ның төмен температурадағы иілгіштігі артық болуы ықтимал. Дегенмен ескі, озонмен зақымдалған немесе дұрыс сақталмаған МБС та морт болып кетуі мүмкін. Сондықтан бұл белгі тек қосымша ақпарат береді.

Инженерлік ереже: таңбалаусыз пластинаны сыртқы түріне қарап жауапты фланецке, мұнай желісіне немесе қысымды жабдыққа орнатуға болмайды. Белгісіз материал тек төмен тәуекелді, уақытша және бақылаудағы қолдануға жіберіледі.

Зертханалық сәйкестендіру тәртібі

Жауапты өндіріс үшін аккредиттелген зертханаға сынама жіберген дұрыс. Сұраныста материалдың болжамды маркасын ғана емес, нақты жұмыс ортасын, температура диапазонын, қысымды және пластина қалыңдығын көрсету қажет.

• қаттылықты Shore A шкаласы бойынша анықтау;
• үзілу кезіндегі шартты беріктік пен салыстырмалы ұзаруды өлшеу;
• майдағы көлемдік және массалық өзгерісті бағалау;
• төмен және жоғары температурадан кейінгі серпімділікті тексеру;
• қышқыл немесе сілті ерітіндісіндегі массалық, көлемдік және беріктік өзгерістерін салыстыру;
• қажет болса, инфрақызыл спектроскопия және термиялық талдау арқылы полимер негізін зерттеу.

Зертхана қорытындысы «МБС» немесе «ТМКЩ» атауын ғана емес, нақты сынақ хаттамасын қамтуы тиіс. Бірдей атаудағы әртүрлі өндіруші бұйымдарының қаттылығы мен температуралық шектері өзгеше болуы мүмкін. Мұнай-газ саласында, соның ішінде ҚазМұнайГаз тобының мердігерлік нысандарында, материалды қабылдау кезінде паспорт, сәйкестік құжаты және бақылау үлгісін бірге сақтау — дұрыс тәжірибе.

Қазақстан жағдайында сақтау және қабылдау

Алматы, Шымкент және Тараз қоймаларында жазғы ыстық пен күн сәулесі, ал Астана, Қарағанды және Өскеменде қатты аяз бен температураның күрт ауысуы резеңкенің қартаюын жеделдетеді. Пластинаны тікелей күннен, озон түзетін электр жабдықтарынан, майлардан және еріткіштерден алыс, 0–25 °C шамасындағы құрғақ орында сақтау ұсынылады. Рулонды қатты қысып байламаңыз, ал табақты материалды өткір қырлы тірекке бүктеп қоймаңыз.

Қабылдау кезінде партия нөмірі, маркасы, қалыңдығы, ені, ұзындығы, қаттылығы, шығарылған күні және ГОСТ немесе ТУ сілтемесі жазылған құжаттарды салыстырыңыз. Логистикалық жол ұзақ болса, әсіресе Ресейден Қазақстанға жеткізілгенде, орамның ылғалдануы мен температуралық әсерін бөлек тіркеңіз.

Қай кезде жаңа материалға тапсырыс берген дұрыс

Егер МБС пен ТМКЩ-ны сенімді ажырату мүмкін болмаса, ал бұйым мұнай, газ, бу, агрессивті реагент немесе қысыммен жұмыс істесе, диагностикалық шығыннан гөрі жаңа партия сатып алу қауіпсіз. Қажетті техпластиналарды каталогтан қарап, маркасы мен өлшемін өтінімде көрсетіңіз. Арнайы кесу, төсем дайындау немесе РТИ өндіру қажет болса, ural-rti.org сайты арқылы мамандарға хабарласыңыз.

Материал бойынша фото, қалыңдық, жұмыс ортасы, температура және сұйықтық атауын жіберу алдын ала іріктеуді жеделдетеді. Кеңес алу үшін +7 958 578-05-89 телефонына немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына жазыңыз.