Тапсырыспен силикон тығыздағыштар: тамақ түйіндерінде су ағынды кесу неліктен дәлірек

Тапсырыспен жасалған силикон тығыздағыш сүт, сусын, кондитерлік өнім, ет өңдеу және фармацевтикалық жабдықтарда фланецтерді, люктерді, қақпақтарды, сорғыларды, жылу алмастырғыштарды және құбыр арматурасын герметизациялау үшін қолданылады. Қазақстандағы Алматы, Астана, Шымкент, Қарағанды және басқа өңірлердің кәсіпорындары үшін тығыздағыштың өлшемі ғана емес, тағаммен жанасу қауіпсіздігі, температуралық тұрақтылық және жеткізу мерзімі де маңызды.

Силикон парағын штамппен тесіп кесу қарапайым контурлар үшін жарамды болуы мүмкін. Алайда ұсақ радиустары, ішкі ойықтары, бірнеше концентрлі тесігі және күрделі асимметриялы пішіні бар бөлшектерде су ағынды кесу технологиясы дәлірек нәтиже береді. Бұл әдісте материалға пышақ немесе пуансон қысымы түспейді, сондықтан силиконның жыртылуы, созылуы және жиектің қысылып қалуы азаяды.

Тамақ түйіндеріне арналған силикон материалы қалай таңдалады

Тамақ жабдығына арналған негізгі эластомер — VMQ силиконы, яғни силикон каучук негізіндегі материал. Оның жұмыс температурасы, әдетте, шамамен -60…+200 °C аралығында болады; арнайы қоспалы маркалар қысқа мерзімді режимде бұдан жоғары температураға төтеп бере алады. Нақты шек парақ өндірушісінің паспортымен расталуы тиіс.

Материал таңдағанда мына факторлар бір уақытта бағаланады:

• Қаттылық: көбіне 50–80 Shore A. Жұмсақ силикон кедір-бұдыр бетке жақсы бейімделеді, ал қатты марка қысыммен жаншылуға төзімдірек.
• Қалыңдық: 1, 1,5, 2, 3, 4, 5 және 6 мм кең таралған мәндер. Қажетті қалыңдық фланец саңылауына және қысу пайызына байланысты есептеледі.
• Орта: сүт, су, бу, өсімдік майы, жуғыш ерітінді және дезинфекциялаушы реагенттермен үйлесімділік тексеріледі.
• Гигиеналық талап: тағаммен жанасуға рұқсаты бар, иіс пен дәм бермейтін, беті тегіс силикон қолданылуы керек.
• Арматура: шыныталшықпен күшейтілген парақтар өлшем тұрақтылығын арттырады, бірақ оларды өніммен тікелей жанасатын аймақта қолдану сәйкестік құжаттарына тәуелді.

Кейбір жағдайларда VMQ орнына фторсиликон FVMQ қарастырылады. Ол майлы ортаға төзімділігі жоғары болуы мүмкін, бірақ бағасы қымбат және тамақ өндірісіндегі қолданылуы міндетті түрде өндіруші құжаттарымен расталады. Тығыздағышты жай ғана «ақ силикон» деп таңдау дұрыс емес: түс тағамдық қауіпсіздікті өздігінен дәлелдемейді.

Су ағынды кесу мен тесіп кесудің технологиялық айырмашылығы

Тесіп кесу кезіндегі негізгі шектеулер

Штамппен немесе пышақпен кескенде силикон серпімді болғандықтан, кесу аймағында материал созылады. Құрал шығарылғаннан кейін контурдың өлшемі бастапқы сызбадан өзгеруі мүмкін. Ұсақ тесіктерде жиек ішке қарай қысылып, саңылау диаметрі азаяды. Пуансонның тозуы, парақтың қалыңдық ауытқуы және дұрыс емес қысу күші де нәтижеге әсер етеді.

Штамп дайындау құны аз серия үшін тиімсіз болуы мүмкін. Әрбір жаңа контурға жеке құрал қажет, ал конструкцияға өзгеріс енгізілсе, штампты қайта жасауға тура келеді. Бұл Қазақстандағы импорттық жабдыққа арналған сирек бөлшектерде жеткізу мерзімін ұзартады.

Су ағынды кесудің артықшылықтары

Су ағынды қондырғыда жоғары қысымды су ағыны материалды компьютерлік контур бойынша кеседі. Жұмыс кезінде жылулық әсер болмағандықтан, силикон жиегі күймейді, балқымайды және термиялық қатаймайды. Абразив қолданылмайтын таза режим тағамдық тығыздағыштар үшін қолайлырақ.

Сандық басқару арқылы бір парақтан әртүрлі өлшемдегі бірнеше бөлшекті орналастыруға болады. CAD-файлдағы контур сақталады, сондықтан қайта тапсырыс кезінде бірдей геометрияны қайталау оңай. Бұл әсіресе Алматыдағы сүт зауыттары, Шымкенттегі сусын өндірісі және Астанадағы қоғамдық тамақтану жабдықтарына қызмет көрсететін кәсіпорындар үшін маңызды.

Көрсетілген дәлдік мәндері әмбебап кепілдік емес. Нақты нәтиже силиконның қаттылығына, қалыңдығына, кесу жылдамдығына, жабдықтың калибрленуіне және сызба талаптарына байланысты белгіленеді. Тапсырыс алдында бақылау үлгісін кесіп, оны фланецпен сынау дұрыс.

Сарапшы кеңесі: тағамдық түйін үшін тығыздағыш өлшемін ескі бөлшектен ғана көшірмеңіз. Фланецтің нақты өлшемін, қысу саңылауын, болт орналасуын және жұмыс ортасын көрсететін сызба немесе өлшемдік эскиз бойынша дайындау қажет.

ГОСТ, техникалық регламент және Қазақстандағы қабылдау талаптары

Силикон тығыздағышқа қойылатын талаптар бір ғана құжатпен шектелмейді. Материалдың физика-механикалық көрсеткіштері, резеңке бұйымдарды климаттық әсерден қорғау талаптары және тағаммен жанасу қауіпсіздігі бөлек бағаланады. Жобада тиісті ГОСТ, ГОСТ ISO, ҚР СТ немесе өндірушінің ТУ көрсетіліп, нақты маркаға сәйкестік паспорты сұралады.

Қазақстандағы тағам кәсіпорындары үшін ЕАЭО-ның ТР ТС 021/2011 «Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» және материалдың өніммен жанасуына қатысты қолданыстағы санитариялық талаптары ескеріледі. Қажет болғанда жеткізушіден тағаммен жанасуға рұқсат құжаты, сәйкестік декларациясы, санитариялық қорытынды немесе сынақ хаттамасы алынады. Бу, CIP-жуу және дезинфекция жағдайында химиялық төзімділік жеке расталуы керек.

Қабылдау кезінде кәсіпорын мына көрсеткіштерді тексере алады:

1. сыртқы бетінде жарық, жыртық, көпіршік және бөгде қосындының болмауы;
2. қалыңдық пен сыртқы контурдың сызбаға сәйкестігі;
3. қаттылықтың партия бойынша тұрақтылығы;
4. ақпараттық жапсырмадағы материал маркасы, партия нөмірі және өндірілген күні;
5. тағаммен жанасуға арналған құжаттар мен сынақ нәтижелері.

Тығыздағышты есептеу және пайдалану бойынша практикалық кеңестер

Силикон тығыздағышты тым қатты қысу оның қызмет мерзімін ұлғайтпайды. Керісінше, жиектің сығылып шығуына, саңылаудың бітелуіне және фланецтің деформациясына әкелуі мүмкін. Қысу шамасы материалдың қаттылығына, қалыңдығына және өндіруші ұсынымына сай белгіленеді. Болттарды айқыш тәртіппен, біркелкі моментпен тарту қажет.

Тығыздағышты пышақпен орнында қайта кеспеу, силиконды маймен немесе белгісіз герметикпен жапсырмау керек. Бет тазартылған, құрғақ және өткір металл қылаусыз болуы тиіс. Бу желілерінде термиялық циклдер, ал CIP-жуу жүйесінде сілті мен қышқыл ерітінділерінің концентрациясы бақылауда ұсталады.

Қазақстанның континенттік климатында қойма температурасының күрт өзгеруі және ұзақ логистика ескеріледі. Парақтар күн сәулесінен, озон көздерінен және май буларынан қорғалған жазық жерде сақталады. Алматыдан Астанаға немесе батыс өңірлерге жөнелтілген өнім қаптамада майыспай, контурдың деформациясын болдырмай жеткізілуі керек.

Тапсырыс беру үшін қандай мәліметтер қажет

Дәл коммерциялық ұсыныс алу үшін бізге эскиз немесе DXF/DWG файлы, сыртқы және ішкі диаметр, барлық тесік координаттары, қалыңдық, силикон қаттылығы, жұмыс температурасы, қысым, орта түрі және қажетті сан ұсынылады. Қолда тек ескі тығыздағыш болса, оны өлшемдік фотосуретпен бірге жіберуге болады, бірақ өндіріс алдында негізгі өлшемдерді тексеру қажет.

Тапсырыспен жасалған РТИ туралы ақпаратты ural-rti.org сайтынан қараңыз. Каталог: https://ural-rti.org/catalog/. Сызбаны және техникалық тапсырманы kz@ural-rti.org мекенжайына жолдауға немесе +7 958 578-05-89 нөміріне хабарласуға болады.