ГОСТ 8752-79 бойынша арматураланған манжеттерді таңбалауды түсіндіру

Арматураланған манжет, өндірісте жиі «сальник» немесе «май тығыздағыш» деп аталады, айналмалы білік пен корпус арасындағы саңылауды герметизациялайды. Ол редукторларда, сорғыларда, электрқозғалтқыштарда, гидравликалық агрегаттарда, конвейерлерде және мұнай-газ жабдықтарында қолданылады. Қазақстан нарығында мұндай бұйымдарға қойылатын негізгі талаптардың бірі — ГОСТ 8752-79 бойынша дұрыс таңбалануын оқу.

Бұл стандарт арматураланған резеңке манжеттердің конструкциялық өлшемдерін, қолдану шарттарын және материалға қойылатын жалпы талаптарды белгілейді. Алайда нақты жеткізу кезінде бұйым паспорты, өндірушінің техникалық құжаттамасы, келісімшарттағы ТУ және жұмыс ортасының параметрлері бірге қаралуы тиіс.

ГОСТ 8752-79 бойынша манжет таңбасы қалай оқылады?

Каталогтарда жиі кездесетін жазылу үлгісі: манжета 1.1-60×85-1 ГОСТ 8752-79. Таңбалау элементтері төмендегідей түсіндіріледі:

1. Бірінші цифр — конструкция немесе тип. Ол манжеттің негізгі геометриясын, арматуралық элементтерін және білікке орнату тәсілін көрсетеді.
2. Нүктеден кейінгі цифр — орындау нұсқасы. Бұл белгі конструкциялық орындалуды немесе стандарт кестесінде қарастырылған нұсқаны ажыратуға мүмкіндік береді.
3. Бірінші өлшем — білік диаметрі, d. Мысалы, 60 саны номиналды білік диаметрінің 60 мм екенін білдіреді.
4. Екінші өлшем — корпус ұясының диаметрі, D. 85 саны манжета орнатылатын ұяның номиналды диаметрін көрсетеді.
5. Соңғы цифр — резеңке тобы немесе материал нұсқасы. Мысалдағы «1» бұйымның стандартта белгіленген резеңке тобына жататынын білдіреді. Нақты химиялық құрамы мен жұмыс температурасы өндірушінің паспорты арқылы нақтыланады.

Сондықтан 1.1-60×85-1 манжеті номиналды түрде 60 мм білікке және 85 мм корпус ұясына арналған. Бұл жазба сыртқы диаметрді 85 мм-ден, ішкі диаметрді 60 мм-ден өлшеу керек деген сөз емес: орнату кезінде ернеу профилі, қалыңдығы, қысу мөлшері және біліктің нақты өлшемі де ескеріледі.

Инженерлік ереже: сальникті тек екі диаметр бойынша таңдауға болмайды. Білік жылдамдығы, май түрі, температура, қысым, шаң-тозаң және резеңке материалы сәйкес келмесе, өлшемі дұрыс манжеттің өзі қысқа мерзімде істен шығады.

Манжеттің негізгі конструкциялық ерекшеліктері

Арматуралық қаңқа және серіппе

Манжеттің резеңке корпусының ішінде металл арматуралық сақина орналасады. Ол бұйымның ұядағы пішінін сақтауына көмектеседі. Тығыздаушы ернеуді білікке тұрақты қысыммен қысып тұру үшін көбіне серпімді сақина қолданылады. Серіппенің ұштары дұрыс жалғанбаса немесе ол ұядан шығып кетсе, май ағуы және ернеудің жыртылуы пайда болады.

Жұмысшы және шаңнан қорғау ернеуі

Негізгі жұмысшы ернеу майды немесе басқа сұйықтықты ұстайды. Кейбір орындалуларда сыртқы жағында қосымша шаңнан қорғау ернеуі болады. Бұл шешім карьерлік техникада, металлургиялық цехтарда, цемент өндірісінде және Алматы, Қарағанды, Шымкент маңындағы шаңды ортада пайдалы. Бірақ қосымша ернеу үйкелісті арттырып, жоғары айналу жиілігінде қызуды көбейтуі мүмкін.

Өлшемді және материалды таңдау

ГОСТ 8752-79 бойынша манжет сатып алмас бұрын келесі деректерді жинаңыз: біліктің нақты диаметрі, корпус ұясының диаметрі мен ені, айналу жиілігі, білік бетінің қаттылығы мен кедір-бұдырлығы, май немесе жұмыс сұйықтығының маркасы, ең төменгі және ең жоғары температурасы, қысым және ластану деңгейі.

ГОСТ жүйесінде манжеттер әртүрлі резеңке топтарымен орындалуы мүмкін. Жалпы тәжірибеде минералды майлар үшін нитрил-бутадиен каучугі NBR кең қолданылады. Ол майға төзімді, бағасы қолжетімді және редукторлар мен жалпы өнеркәсіптік механизмдерге ыңғайлы. Фторкаучук FKM жоғары температурада, агрессивті майларда және мұнай өнімдерімен ұзақ жанасуда тиімді. EPDM ыстық суға, буға және кейбір тежегіш сұйықтықтарға жақсы төзімді, бірақ минералды майлармен жұмысқа әдетте ұсынылмайды. Силикон резеңкесі төмен және жоғары температурада қолданылуы мүмкін, алайда механикалық беріктігі мен майға төзімділігі нақты қоспаға байланысты тексеріледі.

Қазақстан жағдайында пайдалану ерекшеліктері

Қазақстандағы климат манжет таңдауды күрделендіреді. Астанада және солтүстік өңірлерде қысқы температура төмендегенде резеңке қатаяды, ал іске қосу сәтінде ернеу білікке толық жанаспай қалуы мүмкін. Батыс өңірлерде, соның ішінде Атырау мен Маңғыстауда, мұнай өнімдері, тұзды ауа және жоғары жазғы температура материалға әсер етеді. Қарағандыдағы тау-кен және металлургиялық кәсіпорындарда шаң, абразив және соққылы жүктеме басым. Алматы мен Шымкенттегі жабдықтарда температураның маусымдық ауытқуы мен қоймадағы дұрыс сақтамау мәселесі кездеседі.

ҚазМұнайГаз тобының мұнай айдау жабдықтарында, Qarmet кәсіпорындарының прокат және қосалқы агрегаттарында, сондай-ақ Алматы, Астана және Шымкент зауыттарының редукторларында сальник тек өлшемімен емес, жұмыс ортасымен де таңдалады. Қоймада бұйымды күн сәулесінен, озон көздерінен, жылытқыштардан және маймен кездейсоқ жанасудан қорғау керек. Ұзақ сақталған манжетте қату, жарықша және серіппенің коррозиясы тексеріледі.

Орнату кезінде жиі жіберілетін қателер

• Біліктегі ескі сальник іздерін, ойықтарды және тотты жоймай жаңа манжетті орнату;
• жұмысшы ернеуді құрғақ күйде іске қосу;
• манжетті балғамен тікелей соғып, арматура сақинасын майыстыру;
• ернеудің бағытын қате орналастыру;
• білік айналу бағытына арналған бұрандалы немесе арнайы профильді елемеу;
• ескі майды шаймай, жаңа тығыздағышты орнату;
• ГОСТ таңбасын ғана қарап, температура мен сұйықтық үйлесімділігін тексермеу.

Орнату алдында білік ернеу өтетін аймақта өткір жиектерден тазаланады. Жұмысшы ернеуге үйлесімді майдың жұқа қабаты жағылады. Құрастыру оправкамен орындалып, күш сыртқы қатты бөлікке біркелкі беріледі. Егер білікте терең тозу ойығы болса, жөндеу төлкесі, білікті қайта өңдеу немесе манжетаның жұмыс аймағын ауыстыру қарастырылады.

Құжаттарды және жеткізушіні тексеру

Қазақстанға жеткізілетін партияда таңба, өлшем, өндірілген күні, резеңке материалы, сақтау мерзімі және сәйкестік құжаттары көрсетілуі тиіс. ГОСТ 8752-79 атауы қаптамада болғанымен, нақты бұйым өлшемі стандарт кестесіне сәйкес келуі керек. Жауапты нысандарда қабылдау кезінде ішкі және сыртқы диаметр, ені, серіппенің болуы, ернеу геометриясы және сыртқы ақаулар тексеріледі.

ГОСТ 8752-79 манжеттерін, баламалы өлшемдерді немесе арнайы орындауды таңдауға көмек қажет болса, каталогты ural-rti.org каталогынан қараңыз. Техникалық сұраныс үшін ural-rti.org сайтына кіріп, +7 958 578-05-89 нөміріне немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына білік өлшемдерін, орта сипаттамасын және жұмыс температурасын жіберуге болады.