Конвейерлік таспа ұзындығын қалай есептеу керек

Конвейерлік таспа ұзындығын есептеу кезінде тек конвейер рамасының жалпы ұзындығын өлшеу жеткіліксіз. Нақты нәтиже жетек және керілу барабандарының диаметріне, олардың осьаралық қашықтығына, таспаның қалыңдығына, кергіш құрылғының орнына және түйістірме түріне байланысты болады. Дұрыс есептелмеген таспа барабанда сырғуы, роликтерден ауытқуы немесе түйіскен жерде шамадан тыс керілуі мүмкін.

Бұл әдіс көмір, кен, әктас, цемент, астық, құм және қиыршық тас тасымалдайтын конвейерлерге қолданылады. Қазақстандағы тау-кен, металлургия, мұнай-газ және құрылыс материалдары кәсіпорындарында — Qarmet, «ҚазМұнайГаз» жүйесіндегі сервистік нысандарда, Алматы, Астана, Шымкент зауыттарында — таспа өлшемі жабдық паспортымен және нақты монтаж өлшемдерімен міндетті түрде салыстырылады.

Конвейерлік таспа ұзындығына әсер ететін негізгі өлшемдер

Есептеуді бастамас бұрын мына параметрлерді жинаңыз:

• C — жетек және керілу барабандарының осьаралық қашықтығы, метр;
• D1 — жетек барабанының диаметрі, метр;
• D2 — керілу немесе соңғы барабанның диаметрі, метр;
• δ — таспаның жалпы қалыңдығы, миллиметр;
• кергіш арбаның немесе бұрандалы кергіштің жұмыс жүрісі;
• түйістірменің түрі: ыстық вулканизация, суық желімдеу немесе механикалық қапсырма.

Өлшемдер таспа осі өтетін бейтарап қабатқа қатысты алынғаны дұрыс. Егер диаметр сыртқы бет бойынша өлшенсе, қалың таспаларда есептік қате пайда болады. Практикада барабанның жұмыс диаметрі мен таспа қалыңдығын өндіруші каталогындағы мәліметпен тексеру қажет.

Екі барабанды конвейер үшін негізгі формула

Егер конвейерде екі барабан болса және таспа ашық тұйық контур түзсе, оның есептік ұзындығы мына формуламен анықталады:

L = 2C + π/2 × (D1 + D2) + (D1 − D2)² / (4C)

Мұнда L — таспаның есептік ұзындығы, C — барабандардың осьаралық қашықтығы, ал D1 және D2 — барабандардың диаметрлері. Формуладағы барлық өлшем бірдей болуы тиіс. Мысалы, C метрмен берілсе, диаметрлер де метрге ауыстырылады.

Барабандар диаметрі бірдей болған жағдайда

Егер D1 = D2 = D болса, формула жеңілдейді:

L = 2C + πD

Мысалы, осьаралық қашықтық 20 м, екі барабан диаметрі 0,8 м болса: L = 2 × 20 + 3,1416 × 0,8 = 42,51 м. Бұл — таспаның бейтарап қабат бойынша жуық есептік ұзындығы. Тапсырыс кезінде түйістірме әдісі мен кергіштің қосымша жүрісі бөлек тексеріледі.

Инженерлік кеңес: таспаны тек номиналды ұзындықпен емес, кергіш құрылғының ортаңғы жұмыс жағдайындағы ұзындықпен таңдаңыз. Кергіш шеткі қалыпта тұрса, жаңа таспаны орнатқанда реттеу қоры қалмайды.

Кергіш құрылғыны есепке алу

Ұзын ленталы конвейерлерде барабандардың осьаралық қашықтығы тұрақты болмайды. Кергіш арба қозғалғанда таспа контурының ұзындығы өзгереді. Арбаның бір бағыттағы қозғалысы ΔS болса, таспаның толық ұзындығы шамамен 2 × ΔS мөлшеріне өзгереді, себебі таспаның жоғарғы және төменгі тармақтары қатар ұзарады немесе қысқарады.

Сондықтан жобалық есепте үш жағдай қарастырылады: кергіштің минималды, орташа және максималды орны. Жаңа таспа үшін ең қолайлысы — кергішті жұмыс диапазонының орта бөлігіне орналастыру. Орнату барысында созылу, түйістірме қалыптастыру және таспаның бастапқы шөгуі ескеріледі. Нақты қосымша ұзындықты конвейер жобалаушысы немесе таспа өндірушісі анықтағаны жөн, себебі ол таспа қаңқасының түріне және керу күшіне тәуелді.

Таспаның түрі мен ұзындығын бір уақытта таңдау

Ұзындықты дұрыс есептеу жеткіліксіз: таспаның ені, қаңқасы, резеңке жабыны және жұмыс санаты да сәйкестендірілуі керек. Жалпы өнеркәсіптік конвейер таспалары үшін Қазақстанда ГОСТ 20-85 талаптары, жабдықтың техникалық шарттары және өндірушінің паспорты негізге алынады. Нақты жеткізілімде қолданылатын жаңартылған стандарттар мен ТУ-дың редакциясын келісімшарт алдында тексеру қажет.

ТК қаңқасы мақта-мата негізіндегі конструкцияларды, БК жоғары берікті кордты, ал EP полиэстер-полиамид негізіндегі нұсқаларды білдіруі мүмкін. Алайда әр өндірушінің таңбалау жүйесі өзгеше болуы ықтимал, сондықтан тек марка атауына емес, таспаның паспортындағы үзілу беріктігіне, қабат санына, ұзаруына және жабын қалыңдығына сүйеніңіз.

Қазақстан климатында есептеудің практикалық ерекшеліктері

Солтүстік және орталық өңірлерде қысқы температура −30 °C-тан төмендеуі мүмкін. Мұндай жағдайда кәдімгі резеңке қатайып, таспаның иілуге төзімділігі төмендейді. Павлодар, Қарағанды, Ақмола облыстарындағы ашық конвейерлер үшін аязға төзімді резеңке қоспасы және барабанның өндіруші ұсынған минималды диаметрі таңдалады.

Маңғыстау, Атырау және Қызылорда өңірлерінде шаң, құрғақ ауа, ультракүлгін сәуле және жоғары жазғы температура маңызды фактор болып саналады. Мұнай өнімдерімен жанасатын таспада майға төзімді жабын қажет. Кен және металлургия кәсіпорындарында абразивті руда таспаның үстіңгі қабатын тез қажайтындықтан, жұмыс жабынының қалыңдығы мен жыртылуға төзімділігі тексеріледі.

Өлшеу және тапсырыс беру тәртібі

1. Конвейерді тоқтатып, электр жетегін қауіпсіз ажыратыңыз.
2. Барабандардың геометриялық орталықтары арасындағы қашықтықты бірнеше нүктеде өлшеңіз.
3. Әр барабанның нақты жұмыс диаметрін және таспа қалыңдығын анықтаңыз.
4. Кергіштің қазіргі және рұқсат етілген жұмыс орнын жазып алыңыз.
5. Формула бойынша есептеп, нәтижені конвейер паспортымен салыстырыңыз.
6. Тапсырыста ұзындықпен бірге таспа енін, қаңқа маркасын, жабын түрін, түйістірме әдісін және жеткізу ұзындығын көрсетіңіз.

Егер ескі таспа шешілген болса, оны жазық жерге созып өлшеу ең сенімді тәсілдердің бірі. Бірақ созылған, жыртылған немесе бірнеше рет қысқартылған таспаның ұзындығын эталон ретінде пайдалануға болмайды. Мұндай жағдайда екі тармақтағы белгіленген нүктелер арасындағы өлшемді және барабан диаметрлерін қайта тексеру қажет.

Жиі жіберілетін қателер

• раманың ұзындығын таспа ұзындығы деп қабылдау;
• диаметрді радиуспен шатастыру;
• миллиметр мен метрді бір формула ішінде араластыру;
• кергіштің жүрісін есепке алмау;
• түйістірме ұзындығын және таспаның нақты қалыңдығын ескермеу;
• барабан диаметрі таспа қаңқасына сәйкес келмесе де, тек бұрынғы таспа өлшемін қайталау.

Таспа, барабан футеровкасы, роликтер және скребоктар бір жүйе ретінде қарастырылуы тиіс. Дұрыс таңдау конвейердің іске қосылуын тұрақтандырып, таспаның бүйірге ығысуын және түйістірме аймағындағы апатты азайтады.

Техникалық кеңес алу

Егер өлшемдер бойынша күмән болса, конвейердің сызбасын, барабан диаметрлерін, осьаралық қашықтықты және таспа таңбасын жіберіңіз. Қажетті таспа түрлерін каталогтан көруге болады. Өндіріс пен жеткізу мәселелері бойынша ural-rti.org сайты арқылы өтінім қалдырыңыз, +7 958 578-05-89 телефонына хабарласыңыз немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына жазыңыз.