Ауыр станоктардың дірілін басуға арналған амортизациялық техпластиналар

Металл кесетін станоктар, пресстер, компрессорлар, сорғы агрегаттары және басқа ауыр жабдықтар жұмыс кезінде динамикалық күш тудырады. Бұл күштер бетон іргетасқа, өндірістік еденге және жақын орналасқан жабдықтарға беріледі. Нәтижесінде діріл, құрылымдық шу, болттардың босап кетуі, мойынтіректердің тез тозуы және өңдеу дәлдігінің төмендеуі байқалады.

Осындай жағдайда станок табаны мен іргетас арасына орнатылатын резеңке амортизациялық техпластина тиімді шешімдердің бірі болып саналады. Ол серпімді аралық қабат ретінде жұмыс істеп, тербеліс энергиясының бір бөлігін жұтады және жабдықтың тірек нүктелеріне түсетін соққы жүктемесін біркелкі таратады.

Амортизациялық техпластина қалай жұмыс істейді

Резеңке қабат қысылған кезде серпімді деформацияға ұшырайды. Станок айналмалы немесе соққылы режимде жұмыс істегенде материалдың ішкі үйкелісі діріл энергиясын жылуға айналдырып, оның іргетасқа берілуін азайтады. Нәтиже тек резеңкенің сапасына емес, пластинаның қалыңдығына, қаттылығына, тірек ауданына және қысу деңгейіне байланысты.

Техпластина станокты толық «қозғалтпай» тастамайды. Оның негізгі міндеті — резонанстық тербелістерді әлсірету, жоғары жиілікті дірілді оқшаулау және жабдық пен еден арасындағы контакт күшін тұрақтандыру. Төмен жиілікті тербеліс кезінде тек резеңке төсем жеткіліксіз болуы мүмкін; мұндай жағдайда серіппелі немесе арнайы виброоқшаулағыш тіректермен бірге есеп жүргізіледі.

Инженерлік тәжірибедегі негізгі қағида: амортизациялық төсемді «неғұрлым жұмсақ болса, соғұрлым жақсы» деген ұстаныммен таңдауға болмайды. Жүктеме астындағы нақты қысу және станоктың орнықтылығы міндетті түрде тексеріледі.

Материалды таңдау: каучук түрінің маңызы

Өндірісте қолданылатын техпластина жұмыс ортасына қарай әртүрлі каучук негізінде дайындалады. Табиғи каучук негізіндегі қоспалар динамикалық жүктемені жақсы көтереді және серпімділігі жоғары. SBR негізді резеңке жалпы өндірістік жағдайда, металл өңдеу цехтарында және құрғақ ортада жиі пайдаланылады.

NBR немесе бутадиен-нитрил каучугі майға, дизель отынына, гидравликалық сұйықтықтарға төзімділігімен ерекшеленеді. Сондықтан майлау материалдары ағуы мүмкін CNC станоктары, гидравликалық пресстер және мұнай-газ кәсіпорындарының жабдықтары үшін қолайлы. CR хлоропрен каучугі атмосфералық әсерге, озонға және температура ауытқуына төзімдірек. Алайда нақты құрамның үйлесімділігі өндірушінің техникалық паспортымен расталуы керек.

Қазақстан климатының әсері

Қазақстандағы өндірістік нысандарда температуралық жағдай аймаққа қарай қатты өзгереді: Астанада қысқы температура төмен, Алматыда тәуліктік ауытқу мен сейсмикалық әсер ескеріледі, Шымкентте жазғы қызу жоғары, ал Маңғыстау мен Атырау өңірлерінде мұнай өнімдері, тұзды шаң және ультракүлгін сәуле әсер етеді. Суықта резеңке қатаяды, ал жоғары температурада жұмсарып, қалдық деформациясы артады.

Сондықтан ашық немесе жылытылмайтын цехтарда төмен температураға арналған қоспа, ал мұнай-газ нысандарында майға төзімді NBR маркасы таңдалады. Материалдың жұмыс температурасы, қаттылығы, қысу кезіндегі қалдық деформациясы және ісінуге төзімділігі партиялық құжаттарда көрсетілуі тиіс.

Негізгі техникалық параметрлер

Техпластинаны таңдау кезінде тек өлшеміне қарау жеткіліксіз. Жобалаушы немесе жабдыққа жауапты инженер мына параметрлерді анықтайды:

• Қаттылық: көбіне 60–80 Shore A аралығы ауыр станоктардың тіреу қабатына қолданылады;
• Қалыңдық: 5–20 мм — жалпы өндірістік міндеттерге, ал жоғары динамикалық жүктемеде бірнеше қабатты немесе арнайы профильді шешімге дейін қарастырылады;
• Меншікті қысым: резеңкенің рұқсат етілген қысу шегінен аспауы керек;
• Қалдық деформация: ұзақ қысылғаннан кейін бастапқы қалыңдықты сақтау қабілеті;
• Температуралық диапазон: нақты каучук қоспасына қарай әдетте шамамен −30…+80 °C, арнайы құрамдарда бұдан кең болуы мүмкін;
• Майға, суға, озонға және химиялық реагенттерге төзімділік: өндірістік ортаға сәйкес тексеріледі.

ГОСТ және сапаны бақылау

Жалпы мақсаттағы резеңке техпластиналарға қойылатын талаптарды таңдағанда ГОСТ 7338-90 құжаты жиі негізге алынады. Бұл стандартта резеңке пластиналардың түрлері, өлшемдері, бет сапасы және негізгі физикалық-механикалық көрсеткіштері бойынша талаптар қарастырылады. Нақты амортизациялық міндет үшін тек ГОСТ атауын көрсету жеткіліксіз: өндірушінің ТУ, материал маркасы және сынақ хаттамасы сұралуы керек.

Қазақстан кәсіпорындарында сатып алу құжаттамасында ГОСТ, қолданыстағы ҚР СТ немесе кәсіпорынның техникалық спецификациясы көрсетілуі мүмкін. Қабылдау кезінде пластинаның қалыңдығы, қаттылығы, бетінде жарықтар мен қабаттанудың болмауы, партия нөмірі және сәйкестік құжаты тексеріледі. Ауыр станоктар үшін материалдың қысу астындағы мінез-құлқын растайтын деректердің болғаны дұрыс.

Станок астына монтаждау тәртібі

1. Станоктың толық массасын, тіреу нүктелерінің санын және әр тірекке түсетін жүктемені анықтаңыз.
2. Еденнің тегістігін өлшеп, май, шаң, металл жоңқасы және бос бетон қабатын тазалаңыз.
3. Пластина өлшемін тірек табанынан сәл үлкен немесе жобада көрсетілген мөлшерде кесіңіз.
4. Резеңкені бүктемей, бір жазықтықта орналастырыңыз; бірнеше қабат қолданылса, олардың сырғу қаупін бағалаңыз.
5. Станокты баяу түсіріп, барлық тірекке жүктеменің біркелкі бөлінгенін тексеріңіз.
6. Анкерлік болттарды қатайтқанда резеңкені шамадан тыс жаншып тастамаңыз. Қажет болса, металл қысым шайбалары мен шектегіш төлкелер пайдаланылады.

Пластинаны бетонның әлсіз, жарылған немесе ылғалданған бөлігіне төсеу дұрыс емес. Алматы сияқты сейсмикалық белсенді аймақтарда станоктың көлденең ығысуына қарсы анкерлеу және қоршау конструкциясы жеке есептеледі. Амортизациялық төсем анкерлік бекітудің орнын толық алмастырмайды.

Қазақстан кәсіпорындарындағы қолдану тәжірибесі

Алматы мен Астанадағы машина жасау және жөндеу цехтарында техпластиналар токарь, фрезерлік және бұрғылау станоктарының дірілін азайтуға қолданылады. Теміртау металлургия өндірісінде пресстер мен ауыр көмекші жабдықтар үшін төсемнің қысуға және майлы ортаға төзімділігі маңызды. ҚазМұнайГаз жүйесіндегі мұнай-газ объектілерінде NBR негізді материалдар, ал Шымкенттегі ыстық цехтарда температураға төзімді қоспалар қарастырылады.

Логистика кезінде пластиналар тікелей күн сәулесінен, жауын-шашыннан және жылу көздерінен қорғалып сақталуы тиіс. Резеңкені май, еріткіш және агрессивті химикаттармен бірге тасымалдау оның беткі қабатын бұзуы мүмкін. Қазақстан өңірлеріне жөнелту алдында қажетті өлшемді, қалыңдықты және материал маркасын нақтылау артық кесу мен қайтару шығынын азайтады.

Қайдан тапсырыс беруге болады

Амортизациялық техпластинаның өлшемін, қаттылығын, каучук негізін және жұмыс жағдайын көрсетіп, РТИ каталогынан сәйкес шешімді таңдауға болады. Стандартты өлшем сәйкес келмесе, пластинаны қажетті форматта кесу немесе арнайы техникалық талап бойынша дайындау мүмкіндігін мамандармен талқылаңыз.

Сұраныс жібергенде станоктың массасын, тіреу саны мен ауданын, жұмыс жиілігін, цех температурасын, май немесе су әсерін және анкерлеу тәсілін көрсетіңіз. Кеңес алу үшін +7 958 578-05-89 нөміріне қоңырау шалыңыз немесе kz@ural-rti.org мекенжайына жазыңыз. Өнімдер мен дайындау мүмкіндіктері туралы ақпарат ural-rti.org сайтында берілген.