ТМКЩ және МБС техпластиналарының салмағы: парақ массасын тығыздық пен өлшемдер бойынша есептеу

ТМКЩ және МБС техпластиналарының салмағы олардың қалыңдығына, ұзындығына, еніне және резеңке қоспасының тығыздығына тікелей байланысты. Қазақстан кәсіпорындарында бұл материалдар құбыр фланецтерін тығыздау, дірілден қорғау, металл конструкцияларға төсем жасау, мұнай өнімдерімен жанасатын тораптарды оқшаулау үшін қолданылады. Парақ массасын алдын ала есептеу қойма есебін, жүк көлігін таңдауды және жеткізу құнын дұрыс анықтауға мүмкіндік береді.

ТМКЩ атауы жылу-морозо-май-төзімді резеңкені білдіреді. Бұл материал суға, буға, әлсіз қышқылдар мен сілтілерге, майларға және температура ауытқуына төзімді. МБС техпластинасы май-бензинге төзімді резеңке негізінде өндіріледі және мұнай, дизель отыны, бензин, майлау материалдары әсер ететін жабдықта пайдаланылады.

Техпластина массасын есептеудің негізгі формуласы

Парақтың массасы көлемді материал тығыздығына көбейту арқылы табылады:

m = ρ × L × B × h

• m — парақ массасы, кг;
• ρ — резеңке қоспасының тығыздығы, кг/м³;
• L — ұзындығы, м;
• B — ені, м;
• h — қалыңдығы, м.

Егер тығыздық г/см³ түрінде көрсетілсе, оны кг/м³-ке айналдыру қажет: 1,0 г/см³ = 1000 кг/м³. Миллиметрді метрге ауыстыру да міндетті. Мысалы, 6 мм қалыңдық 0,006 м болады.

Практикалық есептеу мысалы

Өлшемі 1000 × 2000 мм, қалыңдығы 6 мм ТМКЩ парағының паспорттық тығыздығы 1,35 г/см³ болсын. Өлшемдерді метрге ауыстырамыз: 1 × 2 × 0,006 м. Көлемі 0,012 м³, ал тығыздығы 1350 кг/м³. Сондықтан масса: 0,012 × 1350 = 16,2 кг.

Егер дәл сондай өлшемдегі МБС парағының тығыздығы 1,45 г/см³ болса, оның массасы 0,012 × 1450 = 17,4 кг болады. Бұл мысал бірдей өлшемде де резеңке қоспасына байланысты салмақ айырмашылығы бар екенін көрсетеді.

ТМКЩ және МБС техпластиналарының типтік тығыздығы

Нақты тығыздық маркаға, қаттылыққа, мата қабатына, толтырғыштарға және өндірушінің технологиясына байланысты өзгереді. Сондықтан есептеуде каталогтағы орташа санды емес, өнім паспорты немесе сапа сертификатындағы мәнді қолданған дұрыс.

Кестедегі диапазондар бағдарлық сипатта. ГОСТ немесе техникалық шарт бойынша шығарылатын нақты бұйымда тығыздықтың рұқсат етілген ауытқуы болуы мүмкін. Мата қабаттары бар нұсқада резеңкенің үлесі азайғанымен, дайын парақтың жалпы массасы қабат саны мен мата тығыздығына байланысты есептеледі.

Эксперт кеңесі: тапсырыс берер алдында тек қалыңдық пен парақ өлшемін емес, материалдың нақты тығыздығын, қаттылығын, жұмыс температурасын және ортаның құрамын сұраңыз. Салмақты дәл есептеудің ең сенімді негізі — өндірушінің паспорты.

ГОСТ, ТУ және Қазақстандағы қабылдау талаптары

Резеңке техникалық пластиналары үшін кең қолданылатын нормативтік құжаттардың бірі — ГОСТ 7338-90. Ол жалпы мақсаттағы және май-бензинге төзімді резеңке пластиналарына, олардың түрлеріне, өлшемдеріне, сапа көрсеткіштеріне және қабылдау тәртібіне қойылатын талаптарды белгілейді. Қазақстанда кәсіпорындар өнімді ГОСТ, мемлекетаралық стандарттар, өндірушінің ТУ және тапсырыс берушінің техникалық талаптары бойынша қабылдай алады.

Мұнай-газ саласындағы ҚазМұнайГаз құрылымдарына, мұнай базаларына және сервистік кәсіпорындарға жеткізгенде сертификатта материал маркасы, қалыңдығы, қаттылығы, жұмыс температурасы, тығыздығы және партия нөмірі көрсетілгені маңызды. Qarmet сияқты металлургиялық өндірістерде, Алматы, Астана және Шымкент зауыттарында резеңке төсем тек салмағы бойынша емес, қысымға, температураға және химиялық ортаға төзімділігі бойынша таңдалады.

Қалыңдық пен өлшем салмаққа қалай әсер етеді?

Өлшемдердің әрқайсысы массаға сызықтық әсер етеді. Ұзындық немесе ені екі есе артса, масса да екі есе көбейеді. Қалыңдық та дәл осылай әсер етеді: 3 мм парақтың массасы бірдей тығыздықта 6 мм парақтан екі есе аз болады.

Мысалы, тығыздығы 1400 кг/м³ болатын 1 × 2 м парақ үшін бір шаршы метрге келетін масса мынадай болады:

• 3 мм — 4,2 кг/м²;
• 4 мм — 5,6 кг/м²;
• 5 мм — 7,0 кг/м²;
• 6 мм — 8,4 кг/м²;
• 10 мм — 14,0 кг/м².

Бұл көрсеткішті парақтың жалпы ауданына көбейту арқылы толық массаны табуға болады. Дегенмен кесінділер, технологиялық қалдықтар, орам өзегі және қаптама салмағы бұл есепке кірмейді.

Қазақстан жағдайында тасымалдау және сақтау

Қазақстанның климаты күрт континенттік: қыста солтүстік өңірлерде төмен температура, жазда оңтүстікте жоғары температура байқалады. ТМКЩ материалы суық ортада қолдануға қолайлырақ болғанымен, дайын парақты ашық алаңда қар, жаңбыр және тікелей күн сәулесі астында сақтауға болмайды. МБС техпластинасын бензин, еріткіш немесе басқа агрессивті сұйықтықтармен бірге сақтауға жол берілмейді.

Астанаға, Қарағандыға немесе Өскеменге жөнелтілетін ауыр қалың парақтарды паллетке тегіс орналастырған дұрыс. Алматы мен Шымкентке ұзақ автокөлік жеткізу кезінде жүктің қызуын, орамның деформациясын және ылғалдан қорғанысын ескеру қажет. Қойма есебінде таза өнім массасы мен қаптамамен бірге брутто массасын бөлек көрсетіңіз.

Материалды таңдауда жиі жіберілетін қателер

1. Тығыздықты әдепкі мәнмен қабылдау. Бір өндірушінің МБС қоспасы екіншісінен ауыр немесе жеңіл болуы мүмкін.
2. МБС-ты кез келген химиялық ортаға қолдану. Ол мұнай өнімдеріне төзімді, бірақ барлық қышқылдар мен еріткіштерге әмбебап материал емес.
3. Қалыңдықты тек қысымға қарап таңдау. Фланец саңылауы, болттарды тарту күші және беттердің тегістігі де ескеріледі.
4. Қаптама массасын есептемеу. Логистикада төлем көбіне жалпы жүк массасына байланысты жүргізіледі.

Дұрыс өнімді таңдау үшін жұмыс ортасын, температураны, қысымды, қосылыс түрін және парақтың талап етілетін өлшемін көрсетіңіз. Каталогтағы қолжетімді нұсқаларды ural-rti.org каталогынан көруге болады. Техникалық консультация үшін ural-rti.org сайты арқылы өтінім қалдырыңыз, +7 958 578-05-89 нөміріне қоңырау шалыңыз немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына жазыңыз.

Қорытынды

ТМКЩ немесе МБС парағының массасын есептеу үшін оның көлемін тығыздыққа көбейту жеткілікті: m = ρ × L × B × h. Бірақ нақты сатып алу кезінде паспорттық тығыздықты, ГОСТ 7338-90 немесе ТУ талаптарын, мата қабатының болуын және қаптама салмағын тексеру қажет. Осындай тәсіл қоймадағы қателерді азайтып, Қазақстан өңірлеріне жеткізу шығынын дәл жоспарлауға көмектеседі.