Капролон мен фторопластың салмағын есептеу

Капролон мен фторопластың салмағын есептеу кезінде ең маңызды үш параметр ескеріледі: дайындаманың геометриялық көлемі, материал тығыздығы және өлшем бірліктері. Қазақстан кәсіпорындарында бұл есептеу сорғы втулкаларын, мойынтірек төсемдерін, бағыттаушы бөлшектерді, тығыздағыш элементтерді және химиялық жабдық бөлшектерін сатып алу кезінде жиі қажет болады.

Капролон көбіне полиамид-6 негізіндегі конструкциялық пластик ретінде, ал фторопласт — негізінен PTFE, яғни фторопласт-4 ретінде пайдаланылады. Екі материалдың сыртқы өлшемдері бірдей болғанымен, фторопласттың тығыздығы капролоннан шамамен екі есе жоғары. Сондықтан бірдей көлемдегі фторопласт дайындамасы ауыр болады.

Салмақты есептеудің негізгі формуласы

Кез келген полимер дайындамасының массасы мына формуламен анықталады:

m = V × ρ, мұнда m — масса, кг; V — көлем, м³; ρ — материал тығыздығы, кг/м³.

Егер өлшемдер миллиметрмен берілсе, нәтижені килограмға ауыстыру қажет. Өндірістік есептерде тығыздықты г/см³ арқылы қолдану ыңғайлы: m, кг = V, см³ × ρ, г/см³ ÷ 1000.

Инженерлік есепте анықтамалық тығыздықпен шектелмеңіз: нақты марка, толтырғыш түрі, ылғалдылық және дайындама өндірушісінің паспорты соңғы массаны өзгертуі мүмкін.

Материалдардың тығыздығы және маркалары

Капролонның есептік тығыздығы әдетте 1,13–1,16 г/см³ немесе 1130–1160 кг/м³ аралығында алынады. Маймен толтырылған, графитпен модификацияланған немесе басқа қоспалары бар маркаларда көрсеткіш өзгеше болуы мүмкін. Капролон В, капролон МГ, май толтырылған полиамид және құйылған полиамид маркаларының физикалық қасиеттерін міндетті түрде техникалық паспорттан тексеру керек.

Фторопласт-4 үшін есептік тығыздық көбіне 2,15–2,20 г/см³, яғни 2150–2200 кг/м³ деп алынады. Фторопласт-4М, фторопласт-4Д, көміртек, шыны талшығы немесе қола қосылған композициялық маркалардың тығыздығы таза PTFE-ден ерекшеленеді. Нақты дайындамаға арналған көрсеткіш ГОСТ, ТУ немесе өндірушінің сапа құжатында көрсетілуі тиіс.

Табақ пен дөңгелек өзекшенің салмағын есептеу

Табақ материалы

Тікбұрышты табақтың көлемі мынадай: V = L × B × H. Мұнда ұзындық, ені және қалыңдық бірдей өлшем бірлігінде болуы тиіс. Мысалы, 1000×500×20 мм капролон табағының көлемі 10 000 см³ болады. Тығыздығы 1,15 г/см³ болған жағдайда масса: 10 000 × 1,15 ÷ 1000 = 11,5 кг.

Дәл сол өлшемдегі фторопласт табағының массасы, 2,17 г/см³ тығыздықпен есептегенде, шамамен 21,7 кг құрайды. Бұл айырмашылық тасымалдау, қойма сөрелерінің жүктемесі және кесу қалдығын жоспарлау кезінде ескеріледі.

Дөңгелек өзекше

Дөңгелек өзекшенің көлемі: V = π × D² ÷ 4 × L. Мысалы, диаметрі 100 мм, ұзындығы 1000 мм капролон өзекшенің көлемі шамамен 7854 см³. 1,15 г/см³ тығыздықта оның есептік салмағы 9,03 кг болады. Фторопласт-4 өзекше үшін 2,17 г/см³ тығыздық алынса, масса шамамен 17,04 кг шығады.

Втулка, сақина және құбыр дайындамасын есептеу

Қуыс цилиндрдің, яғни втулканың көлемі сыртқы және ішкі цилиндр көлемдерінің айырмасына тең:

V = π × (D² − d²) ÷ 4 × L, мұнда D — сыртқы диаметр, d — ішкі диаметр, L — ұзындық.

Мысалы, сыртқы диаметрі 120 мм, ішкі диаметрі 80 мм және ұзындығы 100 мм капролон втулкасының көлемі шамамен 628,3 см³ болады. 1,15 г/см³ тығыздықпен есептегенде масса 0,72 кг. Фторопласттан жасалған сондай втулканың массасы 1,36 кг-ға жуық болады.

Сақина үшін де осы қуыс цилиндр формуласы қолданылады. Егер бөлшек фаскамен, ойықпен немесе бірнеше сатылы диаметрмен жасалса, оны қарапайым геометриялық бөліктерге бөліп есептеу керек. Кесу кезінде пайда болатын технологиялық қалдықты сатып алу массасына қосу қажет: әдетте 5–15%, ал ірі және күрделі дайындамаларда одан да көп болуы мүмкін.

ГОСТ, ТУ және Қазақстандағы қабылдау талаптары

Капролон мен фторопластты сатып алғанда тек «пластик өзекше» немесе «пластина» деп көрсету жеткіліксіз. Тапсырыста материал атауы, маркасы, диаметрі немесе қалыңдығы, ұзындығы, түсі, тығыздығы, жұмыс температурасы және сапа құжаты көрсетілуі керек.

Фторопласт-4 бойынша техникалық талаптарды таңдағанда ГОСТ 10007-80 сияқты қолданыстағы мемлекетаралық стандарттар, сондай-ақ өндірушінің ТУ құжаттары қаралады. Капролон үшін нақты талаптар дайындама түріне және өндіріс технологиясына байланысты ГОСТ, ТУ немесе кәсіпорын стандартымен белгіленуі мүмкін. Қазақстанда жеткізушіден қолданыстағы ГОСТ, СТ РК немесе ТУ нөмірін және сәйкестік құжаттарын сұраған дұрыс.

ҚазМұнайГаз жүйесіндегі мұнай-газ нысандарында, Qarmet кәсіпорындарында, Алматы, Астана және Шымкент зауыттарында материал таңдауда тек масса емес, химиялық орта, қысым, температура және үйкеліс жылдамдығы да бағаланады. Мысалы, капролон жеңіл әрі тозуға төзімді болғанымен, жоғары температурада және кейбір агрессивті орталарда фторопласт артық болуы мүмкін.

Қазақстан жағдайындағы практикалық ерекшеліктер

• Қысқы климат: Астана, Қарағанды және солтүстік өңірлерде төмен температурадағы соққы тұтқырлығы мен өлшем тұрақтылығын тексеріңіз.
• Ылғал сіңіру: капролон полиамид болғандықтан ылғал сіңіреді; бұл өлшемге, массаға және механикалық қасиеттерге әсер етеді.
• Ыстық аймақтар: Шымкент пен Маңғыстауда қоймадағы жоғары температура дайындаманың сақтау жағдайына қойылатын талаптарды күшейтеді.
• Логистика: фторопласттың массасы жоғары болғандықтан жүк тарифі мен паллет жүктемесін алдын ала есептеу керек.
• Механикалық өңдеу: дайын бөлшек массасы бастапқы дайындама массасынан аз болады, бірақ сатып алу есебі әрқашан бастапқы дайындама бойынша жасалады.

Есептеу кезінде жиі жіберілетін қателер

1. Миллиметрдегі өлшемдерді сантиметрге немесе метрге ауыстырмай формулаға енгізу.
2. Капролон мен фторопластқа бірдей тығыздық қолдану.
3. Толтырылған марканың тығыздығын таза материал көрсеткішімен алмастыру.
4. Фаска, саңылау және ішкі қуыс көлемін есепке алмау.
5. Кесу қалдығын, орау массасын және тасымалдау қаптамасын ескермеу.

Егер дайындама партиясы бойынша коммерциялық ұсыныс қажет болса, өлшем сызбасын және материал маркасын жіберіңіз. Каталогтағы материалдар мен дайын бұйымдарды ural-rti.org каталогынан көруге болады. Байланысу үшін +7 958 578-05-89 телефонына немесе kz@ural-rti.org электрондық поштасына жазыңыз. Өндіріс және тапсырыс шарттары туралы ақпарат ural-rti.org сайтында берілген.