Парақты немесе өзекті капролон: дұрыс таңдау және қолдану

Капролон — полиамид-6 негізіндегі құйылып өндірілетін конструкциялық пластик. Өнеркәсіпте ол көбіне парақты капролон және өзекті капролон түрінде жеткізіледі. Парақтан төсем, бағыттаушы, сырғу жапсырмасы, тірек және тығыздағыш дайындаса, өзектен втулка, ролик, шкив, төлке және шағын диаметрлі тісті элементтер жону арқылы жасалады.

Қазақстан кәсіпорындарында бұл материал металл бөлшектерді жеңілдету, үйкеліс шығынын азайту және жөндеу аралығын ұзарту үшін қолданылады. Ол тау-кен техникасында, мұнай-газ жабдықтарында, металлургиялық желілерде, конвейерлерде, сорғы агрегаттарында және Алматы, Астана, Шымкент қалаларындағы машина жасау өндірісінде кездеседі.

Капролонның негізгі артықшылықтары

Полиамид-6-ның басты ерекшелігі — беріктік, соққыға төзімділік және үйкеліс торабында жұмыс істеу қабілетінің үйлесуі. Капролон болатқа қарағанда бірнеше есе жеңіл, ал кейбір тораптарда майлау қажеттілігін азайтады.

• Тығыздығы төмен: шамамен 1,13–1,15 г/см³, сондықтан металл аналогынан әлдеқайда жеңіл.
• Созылу беріктігі: маркасына, өлшеміне және ылғалдылығына байланысты әдетте 65–90 МПа аралығында.
• Қысуға беріктігі: шамамен 90–120 МПа деңгейінде болуы мүмкін.
• Қаттылығы: көбіне 80–95 Shore D аралығында.
• Үйкеліс коэффициенті: құрғақ жұпта шамамен 0,2–0,35; нақты мән қарсы материалға, қысымға және жылдамдыққа тәуелді.
• Химиялық төзімділігі: майларға, дизель отынына және көптеген көмірсутектерге қанағаттанарлық.

Сонымен қатар капролонның маңызды шектеуі бар: ол ылғалды сіңіреді. Ылғал сіңгенде өлшемдері ұлғайып, қаттылығы мен серпімділік модулі өзгеруі мүмкін. Сондықтан дәл өлшемді втулка мен бағыттаушыны дайындағанда материалдың жұмыс ортасындағы ылғалдылығы ескеріледі.

Инженерлік ереже: капролон бөлшегінің өлшемін тек құрғақ үлгінің қасиетіне сүйеніп есептеуге болмайды. Ылғал ортада жұмыс істейтін втулка үшін радиалды саңылау мен материалдың ісіну коэффициенті міндетті түрде есепке алынады.

Парақты және өзекті капролонның айырмашылығы

Парақты капролон жазық геометриялы бөлшектерге тиімді. Одан фланец төсемдері, сырғу жапсырмалары, қаптамалар, тірек пластиналары, бағыттаушы планкалар және пресс-қалып элементтері кесіледі немесе фрезерленеді.

Өзекті капролон токарлық өңдеуге ыңғайлы. Ол втулка, ролик, шайба, шкив, төлке және цилиндрлік бағыттаушы дайындауға пайдаланылады. Егер дайын бөлшек цилиндр пішінді болса, өзек қолдану қалдықты және механикалық өңдеу уақытын азайтады.

Марка мен материал құрамын қалай таңдау керек?

Көп жағдайда базалық құйма капролон PA-6 әмбебап шешім болады. Ол орташа жүктемелі сырғу тораптарына, роликтерге, төсемдерге және бағыттаушыларға жарайды. Егер торапта майлау шектеулі болса, май толтырылған немесе арнайы модификацияланған полиамид қарастырылады.

Абразивті шаң бар ортада, мысалы карьерлік конвейерлерде және байыту фабрикаларында, бөлшектің қарсы беті мен қысым-жылдамдық режимін бірге есептеу керек. Капролонның өзі тозуға төзімді болғанымен, құм, руда және металл ұнтағы үйкеліс жұбына түссе, қызмет мерзімі күрт қысқарады.

Мұнай-газ жабдықтарында, соның ішінде ҚазМұнайГаз жүйесіне кіретін өндірістік объектілерде, материалдың көмірсутектермен, реагенттермен және температурамен үйлесімділігі құжат арқылы расталады. Капролонды күшті қышқылдар, концентрлі сілтілер және кейбір еріткіштер әсер ететін ортаға сынақсыз орнатуға болмайды.

ГОСТ, ТУ және сапа құжаттары

Капролон бұйымдары үшін тәжірибеде ГОСТ 7850-86 талаптары және өндірушінің техникалық шарттары қолданылады. Нақты жеткізілімде материалдың маркасы, түсі, өлшемдік ауытқуы, тығыздығы, ылғалдылығы және физика-механикалық көрсеткіштері партиялық құжатта көрсетілуі тиіс. Қазақстанда өнімді қабылдау кезінде қолданыстағы ҚР СТ, ГОСТ K ретінде қабылданған стандарттар және тапсырыс берушінің ішкі техникалық регламенттері ескеріледі.

Металлургиялық кәсіпорындарда, соның ішінде қазіргі Qarmet өндірістік нысандарында, материалды таңдағанда тек бағаға емес, бөлшектің қауіпсіздік санатына, жөндеу регламентіне және жабдық өндірушісінің талаптарына сүйенген дұрыс. Қажет болса, жеткізушіден сәйкестік құжатын, сапа паспортын және сынақ хаттамасын сұраңыз.

Өлшемді таңдау және механикалық өңдеу

Парақты капролонның қалыңдығы бөлшектің иілуіне, тірек аралығына және қысымына байланысты алынады. Жұқа парақты жоғары қысымда қолдану майысуға және бекіту тесіктерінің деформациясына әкелуі мүмкін. Өзек диаметрі дайын втулканың сыртқы диаметрінен өңдеу припускін ескере отырып таңдалады.

1. Жүктемені, айналу немесе сырғу жылдамдығын анықтаңыз.
2. Жұмыс температурасын және ортадағы ылғалдылықты белгілеңіз.
3. Қарсы материалды таңдаңыз: шыңдалған болат, тот баспайтын болат немесе шойын.
4. Радиалды және осьтік саңылауды есептеңіз.
5. Материал маркасын, өлшемін және сапа құжаттарын келісіңіз.

Капролонды кесу және жону кезінде өткір құрал, жеткілікті салқындату және біртіндеп беру режимі қажет. Қатты қыздыру ішкі кернеу туғызып, бөлшектің кейін майысуына себеп болуы мүмкін. Дайын втулканы бірден дәл өлшеммен емес, материалдың температурасы тұрақтанғаннан кейін бақылау ұсынылады.

Қазақстан жағдайында пайдалану ерекшеліктері

Қазақстандағы климаттық айырмашылықтар материалды таңдауға тікелей әсер етеді. Қарағанды мен Теміртау аймағында қысқы төмен температура және абразивті өндірістік шаң басым болса, Атырау мен Ақтау өңірінде мұнай өнімдері, тұзды ауа және жоғары жазғы температура ескеріледі. Алматы маңында температураның тәуліктік ауытқуы мен биіктік факторлары, ал Астана мен Шымкентте маусымдық температура айырмасы маңызды.

Қоймада капролонды тікелей күн сәулесінен, қыздыру құрылғыларынан және ылғалдан қорғап, көлденең тіректерге орналастырған жөн. Ұзын өзектерді майысып қалмайтындай етіп бірнеше нүктеден тіреу керек. Логистика кезінде парақтың шеттерін соққыдан қорғау қажет: жарықшақ кейін механикалық өңдеу кезінде ұлғаюы мүмкін.

Қайдан тапсырыс беруге болады?

Парақты немесе өзекті капролонның өлшемін, маркасын және қажетті санын нақтылау үшін каталогты қараңыз. Қазақстанға жеткізу, техникалық кеңес және нақты бөлшекке материал таңдау мәселелері бойынша компания мамандарына хабарласыңыз.

Телефон: +7 958 578-05-89
Email: kz@ural-rti.org
Сайт: ural-rti.org

Сұраныста капролонның түрін, парақ қалыңдығын немесе өзек диаметрін, жұмыс температурасын, жүктемені, ортаны және қажет болса сызбаны көрсетіңіз. Бұл дұрыс марканы ұсынып, артық материал шығынын азайтуға мүмкіндік береді.