WEBP
Қолданыстағы стандарт
ТУ 38 105160-84

ТУ 38 105160-84 Арнайы рулонды резеңке пластина

Технические условия на пластину резиновую рулонную специальную, предназначенную для изготовления уплотнительных прокладок в изделиях специального назначения и спецсудостроения. Пластина работает при давлениях от 0,1 до 26 МПа в интервале температур от −50 до +70 °С в условиях воздействия жидких и газообразных сред.

27.03.2026
1 құжат
Құжат мәтіні

Арнайы резеңке пластинаны қолдану

Техникалық шарттар ТУ 38 105160-84 (ТУ 38 105160-75 орнына) мынаған қолданылады: арнайы орамды резеңке пластинаны, әртүрлі функцияларды атқаратын тығыздағыш төсемдерді жасауға арналған:

  • Бұйымдарда арнайы мақсаттағы
  • Бұйымдарда арнайы кеме жасау (№ 01-1874-62 жеткізу шарттарына сәйкестік)

Пластина сұйық және газ тәрізді орталардың әсері жағдайында мына қысымда жұмыс істейді: 0,1-ден 26 МПа-ға дейін температура аралығында: −50-ден +70 °С-қа дейін.

Резеңке қоспалардың маркалары

Пластина келесі маркалы резеңке қоспалардан жасалады:

  • ИРП-1130 (СКМС-10РКИ, СКМС-10РКНТ) — ауа, азот, инертті газдар; −50-ден +50 °С-қа дейін; қысым 0,1-ден 1,5 МПа-ға дейін
  • ИРП-2014 (СКМС-10РКИ, СКМС-10РКНТ) — теңіз және тұщы су, конденсат, дистиллят; −4-тен +50 °С-қа дейін; қысым 0,1-ден 10 МПа-ға дейін
  • ИРП-2025 (СКН-18 + наирит) — көптеген орталар: ауа, майлар, су, газ ағыны; −40-тан +70 °С-қа дейін; қысым 0,1-ден 26 МПа-ға дейін
  • ИРП-2045 (СКН-40, МТ немесе СКН-40, СМ) — ауа, майлар, су; −40-тан +50 °С-қа дейін; қысым 0,1-ден 10 МПа-ға дейін
  • 51-3044 (СИЗИТ) — ауа, азот, инертті газдар; −50-ден +50 °С-қа дейін; қысым 0,1-ден 26 МПа-ға дейін
  • 51-2094 (СКН-18, ВИТ) — хромпик 1,5 % қосылған тұщы су; +10-нан +100 °С-қа дейін; қысым 0,3-тен 0,4 МПа-ға дейін
  • 51-2106 (СКН-40, МТ немесе СКН-40, СМ) — теңіз, тұщы, ұңғыма суы, конденсат; −4-тен +50 °С-қа дейін; қысым 0,1-ден 26 МПа-ға дейін
  • Л-9097 — бұл қоспадан жасалған пластинаны жаңа әзірлемелерде қолданбау керек

Ескертпелер:

  • ИРП-2014 маркалы қоспадан жасалған пластинаны тек (0,50 ± 0,15) мм қалыңдықта шығарады
  • ИРП-2014 және ИРП-2045 қоспаларынан жасалған пластинаны арнайы кеме жасауда қолданбау керек
  • 51-2094 қоспасынан жасалған пластинаны (1,00 ± 0,25) мм немесе (1,50 ± 0,25) мм қалыңдықта шығарады

Негізгі параметрлер мен өлшемдер

Пластиналардың габариттік өлшемдері

  • Ені: 500-ден 800 мм-ге дейін, шекті ауытқулар ±50 мм
  • Ұзындығы: 500-ден 4000 мм-ге дейін; ұзындығы 2000 мм-ге дейінгі пластиналар үшін — ауытқу ±300 мм, 2000 мм-ден жоғары — ±500 мм
  • 1,0 мм қалыңдықтағы пластинаны ұзындығы 15000 мм-ге дейін

Пластинаның қалыңдығы және шекті ауытқулар (1-кесте)

Пластинаның қалыңдығы, ммШекті ауытқулар, мм
1,00±0,25
1,50±0,25
2,00±0,30
3,00±0,50
4,00±0,75
5,00±0,75
6,00±0,75
7,00±1,00
8,00±1,00
9,00±1,25
10,00±1,30

Шартты белгіленім

Тапсырыс кезіндегі шартты белгіленім келесілерді қамтиды: бұйымның атауы, қалыңдығы, резеңке қоспасының маркасы және ТУ нөмірі.

Мысал: ИРП-2025 резеңкесінен жасалған 2 мм қалыңдықтағы пластина:

Пластина 2-2025 ТУ 38 105160-84

Пластинаны РК-75 ережесі бойынша жасаған кезде, шартты белгіленімде «Р» әрпі көрсетіледі:

Пластина 2-2025Р ТУ 38 105160-84

Техникалық талаптар

Резеңке қоспаларының сипаттамалары

Резеңке қоспаларының физикалық-механикалық және физикалық-химиялық көрсеткіштері келесіде көрсетілген нормаларға сәйкес болуы тиіс: ТУ 38 005924-2002 және ТУ 38 1051420-81.

Сыртқы түріне қойылатын талаптар

Пластинада жарықтар, кеуектілік, бөгде қоспалар болмауы тиіс. Пластинаның бетінде және қимасында нормалардан асатын ауытқуларға жол берілмейді (2-кесте):

Сыртқы түрінің ауытқуының атауыНорма
1000 мм ұзындыққа шаққандағы маталық төсемдердің түйісуінен беттегі іздер, дана, астам1,0
Биіктіктер және ойыстар, соның ішінде ингредиенттер бөлшектері мен агломераттарынан қалған, сондай-ақ олардың түсіп қалуы (1 мм-ге дейінгі қалыңдық кезінде), мм, астам0,3
Биіктіктер және ойыстар (1-ден 2 мм-ге дейінгі қалыңдық кезінде), мм, астам0,5
Биіктіктер және ойыстар (2 мм-ден астам қалыңдық кезінде), мм, астам1,0
Әр жағынан 1 м ұзындыққа шаққандағы 10 мм² астам ауданды ауа көпіршіктері, раковиналар, дана, астам15
Қимадағы шоғырланған кеуектілік: жеке шоғырланбаған ұзындығы (3–4 мм) кеуектер, мм, астам0,2
Қимадағы шоғырланған кеуектілік: жеке шоғырланбаған ұзындығы (4 мм-ден астам) кеуектер, мм, астам0,6
Екі жағынан ені бойынша жиектердегі жұқарулар (үздіксіз барабанды вулканизаторлар), мм, астам50,0
Бетіндегі бүрлер — ұзындығы, мм, астам40,0
Бетіндегі бүрлер — ені, мм, астам2,0
Бүрлер — 1000 мм ұзындыққа шаққандағы саны, дана, астам3,0
Жиектер бойынша қимадағы резеңке қабаттарының жіктелуі — ұзындығы, мм, астам2,0
Жиектер бойынша қимадағы резеңке қабаттарының жіктелуі — тереңдігі, мм, астам0,5

Ескерту: 1 мм-ден аз қалыңдықтағы пластиндар үшін сыртқы түрінің ауытқулары қалыңдыққа арналған ауытқулар шегінде рұқсат етіледі.

Пластинаның бетінде келесілерге рұқсат етіледі: түсіп жатқан материалдың болуы, ұнтақтық жабын, реңктің әртүрлілігі, бумен сығудан қалған іздер, тоқымалардың іздері және төсемдік матадан түтікшіктердің болуы, ИРП-2045, ИРП-1130, 51-2106 резеңкелерінен жасалған пластиндар үшін біркелкі шагрендік сурет.

Резеңкесінен жасалған пластинаның бетінде 51-2094 жарықтарға рұқсат етіледі, олар өндіруші кәсіпорында түрлі-түсті қарындашпен сызылуы тиіс.

Таңбалау және орау

Техникалық бақылаумен және тапсырыс берушінің өкілімен қабылданған әрбір пластинаға ораманың екі ұшына да КБ қызыл лакпен (ГОСТ 8573-77), сиккативте ерітілген, қорғасын-марганецті № 63 (ГОСТ 1003-73) таңбалау жағылады немесе мыналарды көрсететін бирка байланады:

  • Өндіруші кәсіпорынның тауар белгісі
  • Резеңке маркасы
  • Қабылдау күні
  • Пластина қалыңдығы мм-де
  • Партия нөмірі

Таңбалау тасымалдау және сақтау кезінде сақталуы тиіс.

Пластиналар орамаға оралады, екі-үш жерден ГОСТ 29231-91 бойынша баумен немесе ГОСТ 1868-88 бойынша арқанмен байланады. Орамалар ГОСТ 7730-89 бойынша целлофанмен немесе ГОСТ 10354-82 бойынша полиэтилен плёнкамен оралады, ГОСТ 18573-86 бойынша жәшіктерге салынады немесе ГОСТ 8828-89 бойынша қағазбен не ГОСТ 1760-86 бойынша пергаминмен оралады.

Орамадағы пластина массасы — 50 кг-нан аспайды.

Әрбір партия сапа құжатымен (паспортпен, 1-қосымша) және орау парағымен (2-қосымша) қоса жүреді. Көлік таңбалауы ГОСТ 14192-96.

Қабылдау ережелері

Пластина бақылауға партиялармен ерте дегенде 120 тәулік және кеш дегенде тәулік вулканизация сәтінен бастап. Партия деп бір жабдықтан бір мезгілде шығарылған, бір маркалы резеңкеден дайындалған пластиналар саны есептеледі. Партия мөлшері регламенттелмейді.

Әрбір партия қабылдау-тапсыру және көрсету (тапсырыс беруші өкілімен қабылдау жағдайында) сынақтарына ұшырайды:

  • Паспорттардың бар болуын бақылау резеңке қоспаларына физикалық-механикалық және физикалық-химиялық көрсеткіштер бойынша
  • Өлшеу бақылауы әрбір пластина орамасының 1.3.1-тармақ талаптарына сәйкестігіне
  • Визуалды бақылау әрбір ораманың сыртқы түрі бойынша
  • Визуалды бақылау таңбалау және орау

Тапсырыс берушінің өкілі кемінде 2 ораманы пластинасын тексереді. Қанағаттанарлықсыз нәтижелер алынған жағдайда үлгілердің екі еселенген санында қайталама сынақтар жүргізіледі. Қайталама қанағаттанарлықсыз нәтиже болған жағдайда — партия жарамсыз деп танылады.

Бақылау әдістері

  • Температура бақылау кезінде — (25 ± 10) °С, ГОСТ 16920-93 бойынша өздігінен жазатын манометриялық термометрмен бақыланады, өлшеу шегі 0–120 °С
  • Ені — ГОСТ 427-75 бойынша сызғышпен, бөлік құны 1 мм
  • Ұзындығы — ГОСТ 7502-98 бойынша рулеткамен, шегі 0–20000 мм, бөлік құны 1 мм, дәлдік класы 2
  • Қалыңдығы — ГОСТ 11358-89 бойынша ТР-10 қол қалыңдық өлшегішімен, бөлік құны 0,01 мм, қателігі ±0,018 мм; немесе ТР-25, бөлік құны 0,1 мм, қателігі ±0,08 мм
  • Сыртқы түрі — визуалды түрде жалаңаш көзбен немесе бақылау үлгісімен салыстыру арқылы; ауытқулардың сызықтық өлшемдері — ГОСТ 427-75 бойынша

Тасымалдау және сақтау

  • Өндірушінің қаптамасында жабық көлік құралдарының барлық түрлерімен тасымалданады
  • Қойма үй-жайында мына температурадан бастап сақтау керек: 0-ден 25 °С-қа дейін
  • Мына температурадан аспайтын температурада қысқа мерзімді сақтауға рұқсат етіледі: 35 °С прокладкаларды жасау, тораптар мен бұйымдарды жинау және сынау кезеңінде — мынадан аспайды: 80 тәулік жалпы есеппен, оның ішінде 40 °С-тан аспайтын температурада 15 тәулікке дейін
  • Мына температурадан төмен температурада тасымалдағанда: 0 °С — тек мынадан кем емес ұстағаннан кейін ғана қолдануға болады: 24 сағ (15–20) °С температурада немесе 50 °С температурада 1 сағат
  • Пластиналар мен прокладкалар тікелей күн сәулесінен қорғалуы және мынадан жақын емес қашықтықта сөрелерде орналастырылуы тиіс: 1 м жылу шығаратын құрылғылардан
  • Бір бөлмеде органикалық еріткіштермен, қышқылдармен, сілтілермен, майлау материалдарымен және резеңкені бұзатын басқа заттармен бірге сақтауға тыйым салынады
  • Сақтау, тасымалдау және пайдалану кезіндегі ауа ылғалдылығы — реттелмейді

Прокладкаларды жасау және қолдану жөніндегі нұсқаулар

Прокладкаларды жасау

  • Әуе көпіршіктері, қуыстар, бүктелулер, сондай-ақ жарықтар (51-2094 қоспасы үшін) түсті қарындашпен немесе сиямен шектелуі тиіс өндіруші кәсіпорында
  • Прокладкалар өткір кескіш құралдардың, штамптық пышақтардың, резецтердің көмегімен ойып алу арқылы жасалады
  • Пластинадан прокладкаларды ойып алу қалыңдығы 3 мм-ден аспайтын штамптық пышақтармен орындау ұсынылады
  • Пластинадан жасалған прокладкалар қалыңдығы 3 мм-ден асатын — айналмалы штамптық пышақтардың көмегімен немесе токарьлық станокта жасалады
  • Прокладкаларды жасау кезінде кескіш құрал мынамен ылғалдануы тиіс: сумен немесе сабынды эмульсиямен (керосин, бензин, майлар қолдануға тыйым салынады)
  • Прокладкалардың шеттерінде жүншектер, жыртылулар, зақымданулар болмауы тиіс; кесіп алғаннан кейінгі тегіс еместіктер тегістеледі

Прокладкаларды қолдану

  • Прокладкалар мынаны тығыздауға арналған: қозғалмайтын ажыратылатын қосылыстардың, қуыстарды шаңнан, кірден, ылғалдан қорғауға, үйкелістің алдын алуға, сондай-ақ буферлік прокладкалар ретінде
  • Прокладкалардың осьтік сығылуы — мынадан: 15-тен 50 %-ға дейін осы ТУ талаптарын ескере отырып
  • Тығыздағыштың ішкі диаметрі бойынша керілуі — 3 %-дан аспайды
  • Монтаж кезінде тығыздағыштармен жанасатын өткір жиектері радиусы немесе фаскасы кемінде 0,3 мм
  • Тығыздалатын беттердің кедір-бұдырлығы: герметизациялау үшін — Ra жоғары емес 2,5 мкм; шаңнан, кірден қорғау үшін — Ra жоғары емес 5 мкм; буферлік тығыздағыштар үшін — Ra жоғары емес 10 мкм
  • Артық қысым тек тығыздағыштардың қалыңдығы кемінде 2 мм

Пластиналардан жасалған бөлшектердің рұқсат етілген қызуы

Резеңке маркасыРұқсат етілген қызу температурасы, °С, аспайдыҚызу уақыты, аспайды
ИРП-113080100 сағ
1506 сағ
20030 мин
ИРП-202580100 сағ
1001 сағ
1505 мин

Өндірушінің кепілдіктері

Өндіруші тасымалдау, сақтау, монтаж және пайдалану шарттары сақталған жағдайда пластинаның осы техникалық шарттардың талаптарына сәйкестігіне кепілдік береді.

Пластинаның және одан жасалған тығыздағыштардың кепілдікті сақтау мерзімдері мен пайдалану шарттары мынаған сәйкес белгіленеді 3-кесте және 4-кесте құжаттың. Жалпы кепілдік мерзімдері:

  • ИРП-1130: жалпы мерзімі 17 жыл, сақтау 15 жылға дейін; жұмыс ресурсы — 15 жыл, оның ішінде 26-дан 50 °С дейінгі температурада — 0,5 жыл; кепілдікті жұмыс ресурсы — 60000 сағ
  • ИРП-2014: жалпы мерзімі 17 жыл, жұмыс ресурсы — 60000 сағ
  • ИРП-2025: жалпы мерзімі ортаға және шарттарға байланысты 10-нан 17 жылға дейін; жұмыс ресурсы — 30000-нан 60000 сағатқа дейін
  • ИРП-2045: жалпы мерзімі 14-тен 17 жылға дейін; жұмыс ресурсы — 30000-нан 60000 сағатқа дейін
  • 51-3044: жалпы мерзімі 15 жыл; жұмыс ресурсы — 30000 сағ
  • 51-2094: жалпы мерзімі 8 жыл; ресурс — 4000 сағ
  • 51-2106: жалпы мерзімі 17 жыл; ресурс — 60000 сағ

Тропикалық климатта пайдалануға рұқсат етіледі: 51-3044 резеңкесі үшін 10 жыл; ИРП-1130, ИРП-2025 және 51-2106 үшін 7 жыл; 51-2094 үшін 6 жыл; Л-9097 үшін 2 жыл (ГОСТ 15152-69 бойынша, 2, 3, 4, 5 санаттары).

Сілтемелік нормативтік құжаттар

БелгіленуіАтауы
ГОСТ 427-75Металл өлшеуіш сызғыштар. Техникалық шарттар
ГОСТ 1003-73Сұйық мұнайнатты сиккативтер. Техникалық шарттар
ГОСТ 1760-86Пергамент астары. Техникалық шарттар
ГОСТ 1868-88Техникалық және шаруашылық арқандар. Техникалық шарттар
ГОСТ 7502-98Металл өлшеуіш рулеткалар. Техникалық шарттар
ГОСТ 7730-89Целлюлозалық пленка. Техникалық шарттар
ГОСТ 8573-77Органикалық бояғыштар. КБ қызыл лагы. Техникалық шарттар
ГОСТ 8828-89Негізгі қағаз және су өткізбейтін екі қабатты буып-түю қағазы. Техникалық шарттар
ГОСТ 10354-82Полиэтилен пленкасы. Техникалық шарттар
ГОСТ 11358-89Бөлім құны 0,01 және 0,1 мм индикаторлық қалыңдықөлшегіштер және қабырғаөлшегіштер. Техникалық шарттар
ГОСТ 14192-96Жүктерді таңбалау
ГОСТ 15152-69ЕСЗКС. Тропикалық климаты бар аудандарға арналған техникалық резеңке бұйымдар. Жалпы талаптар
ГОСТ 16920-93Манометрлік термометрлер және температура түрлендіргіштері. Жалпы техникалық талаптар және сынау әдістері
ГОСТ 18573-86Химия өнеркәсібі өніміне арналған ағаш жәшіктер. Техникалық шарттар
ГОСТ 24297-87Өнімді кіріс бақылау. Негізгі ережелер
ГОСТ 29231-91Шнурлар. Техникалық шарттар
ГОСТ Р 52381-2005Абразивті материалдар. Өңдеуіш ұнтақтардың түйіршіктілігі және түйіршіктік құрамы. Түйіршіктік құрамды бақылау
ГОСТ РВ 15.307-2002Әскери техника. Сериялық бұйымдарды сынау және қабылдау. Негізгі ережелер
ТУ 38 005924-2002Арнайы резеңке қоспалар
ТУ 38 1051420-8151-2106 резеңке қоспалар
Материал маманмен тексерілді
УРТ Казахстан · Техникалық бөлім
Жаңартылды: 06.09.2026

❓ Жиі қойылатын сұрақтар

ТУ 38 105160-84 бойынша пластина үшін қандай резеңке маркалары қолданылады және олар бір-бірінен қалай ерекшеленеді?
Құжатта 8 марка көзделген: ИРП-1130 (ауа, газдар, 1,5 МПа-ға дейін), ИРП-2014 (теңіз және тұщы су, 10 МПа-ға дейін), ИРП-2025 — ең әмбебап (ауа, майлар, су, газ ағыны, 26 МПа-ға дейін), ИРП-2045 (ауа, майлар, 10 МПа-ға дейін), 51-3044 (ауа, инертті газдар, 26 МПа-ға дейін), 51-2094 (хромпик қосылған су), 51-2106 (теңіз және тұщы су, 26 МПа-ға дейін) және Л-9097 (жаңа әзірлемелерде қолданбау). Маркалар жұмыс орталарымен, қысыммен және температуралық диапазонмен ерекшеленеді.
Тапсырыс бергенде пластинаны қалай дұрыс белгілеу керек?
Шартты белгілеуге «Пластина» сөзі, қалыңдығы, резеңке қоспасының маркасы (дефис арқылы) және ТУ нөмірі кіреді. Мысалы: «Пластина 2-2025 ТУ 38 105160-84» — ИРП-2025 резеңкесінен жасалған қалыңдығы 2 мм пластина. Егер пластина РК-75 ережесі бойынша жасалса, «Р» әрпі қосылады: «Пластина 2-2025Р ТУ 38 105160-84».
ТУ 38 105160-84 бойынша қандай қалыңдықтар мен өлшемдер шығарылады?
Пластина қалыңдығы 1,0-ден 10,0 мм-ге дейін (1; 1,5; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9; 10 мм) шығарылады. Ені — 500-ден 800 мм-ге дейін (±50 мм), ұзындығы — 500-ден 4000 мм-ге дейін (қалыңдығы 1 мм болғанда — 15000 мм-ге дейін). Шектеулер бар: ИРП-2014 маркасы — тек қалыңдығы 0,50 мм; 51-2094 маркасы — тек 1,00 немесе 1,50 мм.
Пластинаны сақтау шарттары мен кепілдік мерзімдері қандай?
Қойма бөлмесінде тікелей күн сәулесінен қорғап, жылу шығаратын құрылғылардан кемінде 1 м қашықтықта 0-ден 25 °С-қа дейінгі температурада сақтау керек. Еріткіштермен, қышқылдармен, майлармен жанасуына жол берілмейді. Жалпы кепілдік мерзімдері резеңке маркасына байланысты және 8 жылдан (51-2094) 17 жылға (ИРП-1130, ИРП-2014, ИРП-2025, 51-2106) дейін құрайды. Кепілдік жұмыс ресурсы — 4000-нан 60000 сағатқа дейін.
Осы пластинадан жасалған тығыздағыштардың осьтік сығылуы қандай болуы керек және кедір-бұдырлыққа қандай талаптар қойылады?
Тығыздағыштардың осьтік сығылуы 15-тен 50 %-ға дейінгі шекте болуы керек. Ішкі диаметрі бойынша керілуі — 3 %-дан аспауы керек. Тығыздалатын беттердің кедір-бұдырлығы: ажыратылмалы қосылыстарды герметизациялау үшін — Ra 2,5 мкм-ден жоғары емес; шаң мен кірден қорғау үшін — Ra 5 мкм-ден жоғары емес; буферлік тығыздағыштар үшін — Ra 10 мкм-ден жоғары емес. Артық қысым тек тығыздағыштардың қалыңдығы кемінде 2 мм болғанда қолданылады.