PDF
Мұрағат
ТУ 38 0051166-98

ТУ 38 0051166-98 Авиациялық техниканың резинатехникалық бұйымдарына арналған резеңке қоспалар. Техникалық шарттар

ТУ 38 0051166-98 распространяются на невулканизованные резиновые смеси для изготовления резинотехнических изделий авиационной техники, выпускаемых по ТУ 381051959 и другим нормативным документам. Документ устанавливает формы выпуска смесей, условные обозначения, размерные параметры, группы по условиям эксплуатации и требования к физико-механическим свойствам.

28.03.2026
1 құжат
Құжат мәтіні

Қолдану саласы

Осы техникалық шарттар мыналарға қолданылады: вулканизацияланбаған резина қоспалары, мыналарды өндіруге арналған авиациялық техникаға арналған резинотехникалық бұйымдар. Қоспалар ТУ 381051959 және басқа да нормативтік құжаттар бойынша барлық климаттық аймақтарда әртүрлі орталарда және температуралық интервалдарда пайдаланылатын РТИ шығару үшін қолданылады.

Негізіндегі қоспалар СКВ, сондай-ақ мына маркадағы қоспалар 3838 және 3883 тропикалық климаты бар аймақтарда пайдаланылатын РТИ-де қолдануға болмайды. Тропикалық орындауға арналған қоспалар мына талаптарға сәйкес келуі тиіс: ГОСТ 15152.

Шығарылым түрлері және негізгі өлшемдер

Қоспалар екі негізгі формада жасалуы мүмкін:

  • вальцаланған;
  • каландрленген.

Сонымен қатар, жеке маркалар пішіні жоқ кесектер немесе бағдарланған пластиналар түрінде шығарылады.

Вальцаланған қоспалар

Вальцаланған резина қоспалары қалыңдығы 3-тен 30 мм-ге дейін. Парақтардың ұзындығы мен ені регламенттелмейді.

Силоксанды каучуктар негізіндегі қоспалар үшін парақтардың қалыңдығы регламенттелмейді. Мына маркадағы қоспалар ВИАМ-106-Н, С-562, 3508-Н-1, 3508-Н-4, 51-1479 нақты өлшемдері жоқ пішіні жоқ кесек түрінде жасалады.

Шығарылым формасыҚалыңдығыЕскерту
Вальцаланған парақтар3–30 ммҰзындығы мен ені регламенттелмейді
Силоксанды каучуктар негізіндегі қоспаларРегламенттелмейдіПарақтардың қалыңдығы нормаланбайды
Жеке маркаларНақты өлшемдері жоқПішіні жоқ кесек түрінде жасалады

Резина тәрізді материалдар

Мына маркадағы резина тәрізді материалдар ФКС-1, ФКС-2 және ИРП-1285 нақты өлшемдері жоқ кесектер түрінде немесе бағдарланған пластиналар түрінде жасалады.

Пластина параметрлеріНоминалШекті ауытқу
Ұзындығы1000-ден 2000 мм-ге дейін қоса алғанда± 100 мм
Ені150-ден 350 мм-ге дейін қоса алғанда± 10 мм
Қалыңдығы2,00-ден 6,00 мм-ге дейін қоса алғанда± 0,50 мм
Қалыңдығы6,00-ден астам 10,00 мм-ге дейін± 0,75 мм

Каландрленген қоспалар

Каландрленген резина қоспалары ұзындығы кем емес 2 м, ені кем емес 600 мм және қалыңдығы 0,5-тен 2,0 мм-ге дейін қоса алғанда болады. Парақтардың өлшемдері өндіруші мен тұтынушы арасындағы келісім бойынша белгіленеді.

Каландрленген қоспаның қалыңдығыШекті ауытқу
0,5-тен 1,0 мм-ге дейін қоса алғанда± 0,1 мм
1,0-ден астам 2,0 мм-ге дейін± 0,2 мм

Каландрленген парақтарды үлкенірек қалыңдықта жасауға дублирлеу. Бұл ретте қалыңдық бойынша шекті ауытқулар бастапқы номиналды қалыңдық үшін ауытқулар қосындысынан аспауы тиіс. Тараптардың келісімі бойынша 2 мм-ден астам қалыңдықтағы каландрленген қоспаны нақты шекті ауытқумен дублирлеусіз жасауға рұқсат етіледі.

Қоспаларды топтар мен мақсаты бойынша жіктеу

Техникалық шарттардың 1-кестесінде қоспалар мыналарға байланысты топтарға бөлінген каучук түрінің, РТИ жұмыс жағдайларының және олардың негізгі мақсатының.

1-топ — силоксандық каучуктер негізіндегі ыстыққа төзімді және суыққа төзімді қоспалар

Қалыпты, шприцтелген, электрооқшаулағыш және тығыздағыш бөлшектерді жасау үшін қолданылады, олар озон мөлшері жоғары ауада, электр өрісінде, сондай-ақ жеке майлар мен орталарда жұмыс істейді.

  • ИРП-1265, ИРП-1266 — озонды ауа мен электр өрісі үшін, −60-тан +250 °C-қа дейін; ВНИИ НП-279 майы — −50-ден +150 °C-қа дейін;
  • ИРП-1267 — озоны бар ауа және электр өрісі −70-тен +200 °C-қа дейін, оттегі −60-тан +80 °C-қа дейін;
  • ИРП-1338, ИРП-1338Р — электр оқшаулағыш және тығыздағыш бөлшектер, −60-тан +250 °C-қа дейін;
  • ИРП-1354 — амортизаторлар, −60-тан +125 °C-қа дейін;
  • ИРП-1399 — электр оқшаулағыш және тығыздағыш бөлшектер, вакуум, жағармайлар, техникалық этил спирті;
  • ИРП-1400, ИРП-1401 — электр оқшаулағыш және тығыздағыш бөлшектер, ауа, ВНИИ НП-279 жағармайы, этил спирті;
  • 51-1655 — өздігінен сөнетін тығыздағыш және басқа да бөлшектер, ауа −50-ден +150 °C-қа дейін;
  • 5Р-129, 14Р-2, 14Р-6, 14Р-15 — қозғалмайтын қосылыстарда 10 %-ға дейінгі деформация кезіндегі қалыпты және шприцтелген бөлшектер.

2-топ — ыстыққа төзімді резина тәрізді материалдар

  • ИРП-1285 — озоны бар ауа және электр өрісі −60-тан +300 °C-қа дейін, ВНИИ НП-279 жағармайы −50-ден +150 °C-қа дейін;
  • ФКС-1, ФКС-2 — озоны бар ауа және электр өрісі −70-тен +350 °C-қа дейін.

Арналуы — қозғалмайтын қосылыстарда 10 %-ға дейінгі деформация кезінде жұмыс істейтін тығыздағыш және электр оқшаулағыш бөлшектер.

3-топ — фторсилоксанды каучуктер негізіндегі ыстыққа және суыққа төзімді майға төзімді резиналар

  • 51-1434 — ауа, отын, май, 7-50С-3, ПМС-10 сұйықтықтары, спирт үшін; орталар бойынша +200 °C-қа дейін және +175 °C-қа дейінгі диапазондар;
  • 51-1479 — айналатын біліктерді тығыздау және басқа да тығыздағыш бөлшектер үшін;
  • 51-1570 — қозғалмайтын және шектеулі қозғалмалы қосылыстарға арналған қалыпты және қалыпсыз тығыздағыш бөлшектер.

4-топ — фторкаучуктер негізіндегі ыстық агрессивті ортаға төзімді резиналар

  • ВР-6 — май, отын және 7-50С-3 сұйықтығының қоспасы, +200 °C-қа дейін;
  • ВР-7 — ауа, отын, май, сұйықтықтар, +250 °C-қа дейін;
  • ИРП-1144 — қозғалмайтын және шектеулі қозғалмалы қосылыстарға арналған қалыпты тығыздағыш бөлшектер;
  • ИРП-1225 — қозғалмалы және қозғалмайтын қосылыстарға арналған резиналы және резина-металл тығыздағыш бөлшектер;
  • ИРП-1287, ИРП-1287М — қозғалмайтын және шектеулі қозғалмалы қосылыстардың тығыздағыш бөлшектері;
  • ИРП-1305 — қозғалмайтын және қозғалмалы қосылыстарға арналған қалыпты тығыздағыш бөлшектер, соның ішінде айналатын біліктер үшін;
  • ИРП-1316 — отын, май, ИПМ-10, ВНИИНП-50-1-4ф, 7-50С-3 орталарына арналған тығыздағыш бөлшектер;
  • 51-1545, 51-1545-1 — қозғалмайтын және шектеулі қозғалмалы қосылыстарға арналған қалыпты және шприцтелген тығыздағыш бөлшектер;
  • 51-1698 — тығыздағыш бөлшектер, каландрленген пластиналар және шприцтелген бұйымдар;
  • 51-1742 — жеке орталар бойынша +300 °C-қа дейінгі тығыздағыш бөлшектер;
  • 51-1762 — қозғалмайтын қосылыстардың тығыздағыш бөлшектері;
  • 51-1780 — қозғалмайтын және шектеулі қозғалмалы қосылыстардың тығыздағыш бөлшектері.

5-топ — этиленпропилендік каучук негізіндегі жылуға және аязға төзімді резеңкелер

  • ИРП-1375 — озонды ауа, майлар, ПМС-10, ЦИАТИМ-221 майлағышы, қаныққан бу, НГЖ-5У сұйықтығы, су және әлсіз қышқылдар мен сілтілер ерітінділеріне арналған тығыздағыш бөлшектер;
  • ИРП-1376 — гидроаккумуляторлардың диафрагмалары және басқа да қалыпты бөлшектер;
  • ИРП-1377 — айналатын біліктердің тығыздағыштары және басқа да тығыздағыш бөлшектер.

6-топ — нитрилді каучуктар негізіндегі майға және бензинге төзімді резеңкелер

  • В-14 — статикалық деформация кезіндегі қозғалмалы және қозғалмайтын қосылыстардың қалыпты резеңке және резеңке-металл бөлшектері;
  • В-14-1 — жоғарыдағыдай.

Шартты белгілеулер

Тапсырыс бергенде және құжаттамада маркасын, шығару тәсілін және арнайы индекстерін ескере отырып, қоспалардың шартты белгілеулерін қолданады.

Міндетті НТА индексі

Индекс «НТА» резеңке қоспаларын жасау және жеткізу кезеңінде олардың белгілеуінде міндетті түрде болуы тиіс. Конструкторлық құжаттамада индексті көрсетпеуге рұқсат етіледі.

Қосымша индекстер

  • ТС — диафрагмалар, виброоқшаулағыштар, жұқа қабырғалы және тығыздағыш бөлшектер жасауға арналған қоспалар үшін;
  • Р — радиациялық вулканизация бұйымдарына арналған қоспалар үшін;
  • 9 немесе П — лейконат желімін немесе оның аналогтарын қолдану арқылы жасалатын резеңке-металл бөлшектерге арналған қоспалар үшін;
  • Г — резеңке-техникалық бұйымдардың (РТБ) зеңге төзімділігін қамтамасыз ететін қоспалар үшін.

Тапсырыс бергендегі белгілеу мысалдары

  • ИРП-1338 НТА ТУ 38 0051166-98 резеңке қоспасы — вальцевалған қоспа;
  • НО-68-1 НТА × 1 ТУ 38 0051166-98 резеңке қоспасы — қалыңдығы 1 мм каландрленген қоспа;
  • Г НО-68-1 НТА ТУ 38 0051166-98 резеңке қоспасы — зеңге төзімді қоспа;
  • 9-51-1501 НТА ТУ 38 0051166-98 резеңке қоспасы — лейконат желімін қолданған кездегі ашық жүйелер үшін;
  • П-51-1501 НТА ТУ 38 0051166-98 резеңке қоспасы — жабық жүйелер үшін;
  • ИРП-1338Р НТА ТУ 38 0051166-98 резең қоспасы — радиациялық вулканизация үшін;
  • ТС-4410 НТА ТУ 38 0051166-98 резең қоспасы — диафрагмалар, амортизаторлар және жұқа қабырғалы бөлшектер үшін.

Техникалық талаптар

Резең қоспалар осы техникалық шарттардың талаптарына сәйкес келуі және АООТ «НИИЭМИ» мен тапсырыс беруші өкілімен (егер ол қарастырылған болса) келісілген технологиялық құжаттамаға сәйкес аттестатталған резең өндірісі учаскелерінде жасалуы тиіс.

Өндіріс және рецепттер

  • Өндіру ТУ 38 0051166-98 рецептурасында келтірілген рецепттер бойынша жүргізіледі.
  • Өндіріс учаскелері аттестатталуы тиіс.
  • Учаске аттестатының пішіні А қосымшасында келтірілген.

Физикалық-механикалық және физикалық-химиялық қасиеттер

Стандартты вулканизацияланған үлгілерде анықталған резең қоспалардың қасиет көрсеткіштері кестелердің мәндеріне сәйкес келуі тиіс 4–12 техникалық шарттар.

Дефо бойынша қаттылық 14К-22 маркалы қоспа үшін мына шекте болуы тиіс: 107,9-дан 186,4 Н дейін (11000-нан 19000 гс дейін).

Резеңдердің көрсеткіштерін бақылау үшін қолданылатын орталар Д қосымшасында көрсетілген нормативтік құжаттамаға сәйкес келуі тиіс. Қосымша анықтамалық қасиеттер Ж қосымшасында келтірілген.

Орталар мен температуралар бойынша негізгі параметрлер

Қоспалар пайдалану орталарының кең ауқымында жұмыс істеуге арналған:

  • озон мөлшері жоғары ауа;
  • электр өрісі;
  • оттек;
  • вакуум;
  • техникалық этил спирті;
  • ТС-1, Т-6, Т-8, Т-8В, РТ отындары;
  • АМГ-10, Б-ЗВ, МК-8, МС-14, МС-20, ВТ-301, ИПМ-10 және т.б. майлар;
  • ВНИИ НП-279, ВНИИНП-50-1-4ф, ЦИАТИМ-221, ВНИИНП-231, ВНИИНП-294, ВНИИНП-220 және т.б. майлау материалдары;
  • 7-50С-3, ХС-2-1, НГЖ-5У сұйықтықтары;
  • су, қаныққан бу, қышқылдар мен сілтілердің әлсіз ерітінділері.
Қоспалар тобыНегіз түріБолжамды температура диапазоныТағайындау мысалдары
1Силоксанды каучуктер−70-ден +250 °C дейінЭлектр оқшаулағыш және тығыздағыш бөлшектер
2Ыстыққа төзімді резеңтәрізді материалдар−70 °C-тан +350 °C-қа дейінТығыздағыш және электрооқшаулағыш бөлшектер
3Фторсилоксанды каучуктер−55 °C-тан +200 °C-қа дейінАйналмалы біліктерді тығыздағыштар, тығыздағыш төсемдер, сақиналар
4Фторкаучуктер−40 °C-тан +300 °C-қа дейінҚозғалмайтын және шектеулі қозғалмалы қосылыстардың тығыздағыш бөлшектері
5Этиленпропиленді каучук−55 °C-тан +150 °C-қа дейінДиафрагмалар, гидроаккумуляторлар, тығыздағыштар
6Нитрилді каучуктер−60 °C-тан +100 °C-қа дейінМайға және бензинге төзімді қалыпты және резеңке-металл бөлшектер

Қабылдау ережелері

Құжаттың ұсынылған бөлігінде тапсырыс ресімдеу кезінде келісілуі тиіс екендігі көрсетілген қабылдау шарттары, оның ішінде тапсырыс беруші өкілінің болуы.

Тапсырыс бергенде көрсетеді:

  • шартты белгілеуге сәйкес резеңке қоспасының маркасын;
  • сынақтарға арналған жұмысшы ортаның атауын;
  • тапсырыс беруші өкілінің болуын қоса алғанда, қабылдау шарттарын.

Сынақ әдістері

Құжаттың ұсынылған парақтарында физика-механикалық және физика-химиялық қасиеттердің анықталатыны көрсетілген стандартты вулканизацияланған үлгілерде. Нақты көрсеткіштер 4–12 кестелеріне, ал бақылау орталары Д қосымшасына сәйкес келуі тиіс.

Резеңке қоспаларының технологиялық қасиеттері Б қосымшасында, жұмысшы орталардың тізімі В қосымшасында, қосымша қасиеттері Ж қосымшасында келтірілген.

Таңбалау және тапсырысты ресімдеу

Сәйкестендірудің негізгі элементі болып табылады қоспаның шартты белгілеуі. Дұрыс тапсырыс беру үшін тек негізгі марканы ғана емес, сонымен қатар арнайы мақсаттық индекстерді де ескеру маңызды.

  • Диафрагмалар, амортизаторлар және жұқа қабырғалы бөлшектер үшін марка алдына ТС.
  • Радиациялық вулканизация үшін маркадан кейін Р.
  • Лейконат желімі бар резеңке-металл бөлшектер үшін 9 немесе П.
  • Зеңге төзімді бұйымдар үшін Г.

Қаптау, тасымалдау және сақтау

Берілген ТУ парақтарында қаптау, тасымалдау және сақтау бойынша егжей-тегжейлі талаптар толық ашылмаған. Дегенмен, практикалық қолдану үшін қоспаның шығарылу формасы, парақтардың өлшемдік параметрлері және жеткізу кезіндегі дұрыс белгіленуі маңызды.

Қабылдау және сақтау кезінде мыналарды бақылау қажет:

  • шығарылу түрі — вальцаланған, каландрленген немесе пішінсіз кесек;
  • парақтардың қалыңдығы мен шекті ауытқулар;
  • таңбалаудағы арнайы индекстердің болуы;
  • келісілген қабылдау шарттары мен сынақтың жұмыстық ортасы.

Өндірушінің кепілдіктері

Құжаттың қолжетімді бөлігінде өндірушінің кепілдіктері туралы бөлім берілмеген. ТУ 38 0051166-98 құжаттарымен практикалық жұмыс істеу үшін өндіруші мен тапсырыс беруші келіскен қосымшалар мен рецептураны қоса алғанда, техникалық шарттардың толық жиынтығын пайдалану ұсынылады.

Сілтемелік нормативтік құжаттар

БелгіленуіТУ бойынша мақсаты
ТУ 381051959Қоспалар арналған авиациялық техниканың РТИ
ГОСТ 15152Тропикалық орындаудағы бұйымдарға арналған қоспаларға қойылатын талаптар
ГОСТ 2.124Сатып алынатын бұйымдарды қолдануға рұқсат беру хаттамасын ресімдеу
Материал маманмен тексерілді
УРТ Казахстан · Техникалық бөлім
Жаңартылды: 06.09.2026

❓ Жиі қойылатын сұрақтар

ТУ 38 0051166-98 бойынша вальцовкаланған және каландрленген резеңке қоспаларының айырмашылығы неде?
Вальцовкаланған қоспалар қалыңдығы 3-тен 30 мм-ге дейінгі парақтар түрінде шығарылады, бұл ретте ұзындығы мен ені реттелмейді. Каландрленген қоспалар ұзындығы кемінде 2 м, ені кемінде 600 мм және қалыңдығы 0,5-тен 2,0 мм-ге дейінгі парақтар түрінде жасалады. Каландрленген парақтар үшін диапазонға байланысты қалыңдығы бойынша жеке ауытқу шектері белгіленген: ±0,1 мм және ±0,2 мм.
Тапсырыс бергенде резеңке қоспасын қалай дұрыс белгілеу керек?
Белгілеуде қоспаның маркасы және міндетті «НТА» индексі көрсетіледі, ал қажет болған жағдайда – қосымша тағайындау индекстері: ТС, Р, 9, П немесе Г. Мысалы, радиациялық вулканизация үшін Р индексі, ал зеңге төзімді бұйымдар үшін Г индексі қолданылады. Тапсырыс бергенде сынақтарға арналған жұмыс ортасын және қабылдау шарттарын да көрсету қажет.
Лейконат желімі бар резеңке-металл бөлшектері үшін қоспалардың қандай маркалары қолданылады?
Мұндай бұйымдар үшін пайдалану шарттарына байланысты марка алдында 9 немесе П индексі қолданылады. ТУ мәтінінде 51-1501 НТА қоспасы үшін жеке мысалдар келтірілген: 9 индексі бар орындалу – ашық жүйелер үшін, П индексі бар – жабық жүйелер үшін. Бұл ретте 9 және П индекстері бар қоспалардың физика-механикалық көрсеткіштері индекссіз базалық қоспалармен бірдей.
Авиациялық резеңке қоспалары үшін қандай температуралық диапазондар қарастырылған?
Диапазондар қоспаның тобы мен маркасына қатты тәуелді. Мысалы, 1-топтың силоксанды қоспалары −60…−70 °C-тан +200…+250 °C-қа дейін, 2-топтың жылуға төзімді резеңке тәрізді материалдары +300…+350 °C-қа дейін, ал 4-топтың жеке фторкаучукты қоспалары +300 °C-қа дейін жұмыс істейді. 6-топтың нитрилді қоспалары үшін жұмыс температуралары әдетте төменірек болады және +100 °C-қа дейін жетеді.
Тропикалық климат үшін қандай қоспалар жарамды және қайсысын қолдануға болмайды?
СКВ негізіндегі қоспаларды, сондай-ақ 3838 және 3883 маркаларын тропикалық климаты бар аудандарға арналған РТИ-де қолдануға рұқсат етілмейді. Егер бұйым тропикалық жағдайда жұмыс істеуі тиіс болса, қоспа ГОСТ 15152 талаптарына сәйкес келуі міндетті. Сондықтан таңдау кезінде тек марка ғана емес, бұйымның климаттық тағайындалуы да міндетті түрде тексеріледі.