Қолданылу аясы
Осы стандарт мыналарға қолданылады: ажыратылатын шарнирлі мойынтіректер, мыналарды қабылдауға арналған: радиалды және аралас жүктемелер қозғалмалы және қозғалмайтын қосылыстарда.
Стандарт халықаралық стандарттарға толығымен сәйкес келеді: ИСО 6124/1, ИСО 6124/3 және ИСО 6125.
Түрлері және жіктелуі
ГОСТ шарнирлі мойынтіректердің келесі түрлерін белгілейді.
Қозғалмалы қосылыстар үшін
- Ш — майлауға арналған тесіктері мен ойықтары жоқ;
- ШС — ішкі сақинада майлауға арналған тесіктері мен ойықтары бар;
- ШС…К — ішкі және сыртқы сақиналарда майлауға арналған тесіктері мен ойықтары бар;
- ШСШ…К — кеңейтілген ішкі сақинада майлауға арналған тесіктері мен ойықтары бар.
Қозғалмайтын қосылыстар үшін
- ШМ — майлауға арналған тесіктері мен ойықтары жоқ.
Дәлдік дәрежелері
Мойынтіректер үшін мыналар орнатылады: бірінші және екінші дәлдік дәрежелері:
- бірінші дәлдік дәрежесінің мойынтіректері шартты белгіленудің сол жағында мынаны қамтиды: 1 индексі;
- екінші дәлдік дәрежесі маркерленбейді және шартты белгіленуде көрсетілмейді.
Негізгі өлшемдер мен сериялар
Негізгі өлшемдер мен рұқсат етілген жүктемелер бірнеше сериялар үшін орнатылады:
- E сериясы;
- 7 сериясы;
- 2 сериясы;
- G сериясы;
- C сериясы.
E сериясы подшипниктерінің типтік өлшемдері
| Ш типінің белгіленуі | ШС типінің белгіленуі | ШС…К типінің белгіленуі | ШМ типінің белгіленуі | d, мм | D, мм | B, мм | C, мм | d1, мм |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ш4 | ШС4 | ШС4К | ШМ4 | 4 | 12 | 5 | 3 | 6 |
| Ш5 | ШС5 | ШС5К | ШМ5 | 5 | 14 | 6 | 4 | 8 |
| Ш6 | ШС6 | ШС6К | ШМ6 | 6 | 16 | 8 | 5 | 10 |
| ЕШ8 | ЕШС8 | ЕШС8К | ЕШМ8 | 8 | 16 | 8 | 5 | 10 |
| ЕШ10 | ЕШС10 | ЕШС10К | ЕШМ10 | 10 | 19 | 9 | 6 | 13 |
| Ш12 | ШС12 | ШС12К | ШМ12 | 12 | 22 | 10 | 7 | 15 |
| ЕШ15 | ЕШС15 | ЕШС15К | ЕШМ15 | 15 | 26 | 12 | 9 | 18 |
| ЕШ17 | ЕШС17 | ЕШС17К | ЕШМ17 | 17 | 30 | 14 | 10 | 20 |
| Ш20 | ШС20 | ШС20К | ШМ20 | 20 | 35 | 16 | 12 | 24 |
| Ш25 | ШС25 | ШС25К | ШМ25 | 25 | 42 | 20 | 16 | 29 |
| Ш30 | ШС30 | ШС30К | ШМ30 | 30 | 47 | 22 | 18 | 33 |
| ЕШ35 | ЕШС35 | ЕШС35К | ЕШМ35 | 35 | 55 | 25 | 20 | 39 |
| Ш40 | ШС40 | ШС40К | ШМ40 | 40 | 62 | 28 | 22 | 45 |
| ЕШ45 | ЕШС45 | ЕШС45К | ЕШМ45 | 45 | 68 | 32 | 25 | 50 |
| Ш50 | ШС50 | ШС50К | ШМ50 | 50 | 75 | 35 | 28 | 55 |
| Ш55 | ШС55 | ШС55К | ШМ55 | 55 | 85 | 40 | 32 | 62 |
| ЕШ60 | ЕШС60 | ЕШС60К | ЕШМ60 | 60 | 90 | 44 | 36 | 66 |
| Ш70 | ШС70 | ШС70К | ШМ70 | 70 | 105 | 49 | 40 | 77 |
| Ш80 | ШС80 | ШС80К | ШМ80 | 80 | 120 | 55 | 45 | 88 |
| Ш90 | ШС90 | ШС90К | ШМ90 | 90 | 130 | 60 | 50 | 98 |
| Ш100 | ШС100 | ШС100К | ШМ100 | 100 | 150 | 70 | 55 | 109 |
| Ш110 | ШС110 | ШС110К | ШМ110 | 110 | 160 | 70 | 55 | 120 |
| Ш120 | ШС120 | ШС120К | ШМ120 | 120 | 180 | 85 | 70 | 130 |
7, 2, G және C серияларының өлшемдік ерекшеліктері
Стандартта сонымен қатар серияларына арналған жеке кестелер бар 7, 2, G және C өлшемдері, d, D, B, C, анықтамалық диаметрлері, монтаждау фаскалары, бұрышы α, массасы және рұқсат етілген радиалды жүктемелері.
Сериялық өндіріс игерілгеннен кейінгі жаңа бұйымдар үшін E сериялы мойынтіректердің диаметрлері d = 8, 10, 15, 17, 35, 45 және 60 мм 7 сериялы мойынтіректерді қолдану ұсынылмайды.
Рұқсат етілген жүктемелер
Әрбір өлшемдік тип үшін стандарт жүктеменің қайталану саны 5000. Мәндері жеке нормаланған:
- типтер үшін Ш, ШС, ШС…К;
- тип үшін ШМ.
Жүктемелер серияға, өлшемдерге және бұрышқа α. Қозғалмалы қосылыстар үшін келтірілген жүктемені анықтау кезінде тәуелділік қолданылады Q = R + 6A, мұнда радиалды және осьтік жүктемелер ескеріледі.
Шартты белгілеулер
Стандарт мойынтіректердің шартты белгілеулерінің мысалдарын серия, тип, дәлдік дәрежесі және осьтік саңылау қатары бойынша келтіреді.
Белгілеу мысалдары
- Мойынтірек 1—ЕШ15 ГОСТ 3635—78 — E сериясы, Ш типі, бірінші дәлдік дәрежесі, осьтік саңылаудың қалыпты қатары.
- Мойынтірек 1—ЕШС15 ГОСТ 3635—78 — E сериясы, ШС типі.
- Мойынтірек 1—ЕШС15К ГОСТ 3635—78 — E сериясы, ШС…К типі.
- Мойынтірек 1—ЕШС15К У ГОСТ 3635—78 — E сериясы, ШС…К типі, осьтік саңылаудың тар қатары.
- Мойынтірек 1—СШМ320 ГОСТ 3635—78 — C сериясы, ШМ типі, бірінші дәлдік дәрежесі.
- Мойынтірек 1—ШСШ25К ГОСТ 3635—78 — ШСШ…К типі, бірінші дәлдік дәрежесі.
- Мойынтірек ШМ15 ГОСТ 3635—78 — 7 сериясы, ШМ типі, екінші дәлдік дәрежесі.
- Мойынтірек 2ШМ15 ГОСТ 3635—78 — 2 сериясы, ШМ типі.
Техникалық талаптар
Материалдар
Мойынтірек сақиналары болат маркаларынан жасалуы тиіс ШХ15 және ШХ15СГ ГОСТ 801 бойынша. Тұтынушының талабы бойынша бөлшектерді басқа материалдардан жасауға рұқсат етіледі, алайда бұл жағдайда рұқсат етілген жүктемелер стандартта белгіленгеннен ерекшеленуі мүмкін.
Қаттылық
ШХ15 және ШХ15СГ болаттарынан жасалған сақиналардың қаттылығы мынаған тең болуы тиіс 59…65 HRCэ. Қаттылық бойынша біркелкі еместік мынадан аспауы тиіс 4 бірлік HRCэ.
Беттердің кедір-бұдырлығы
| Беттің атауы | Кедір-бұдырлық параметрі Ra, мкм, артық емес |
|---|---|
| Ішкі сақинаның отырғызу беті | 1,25 |
| Сыртқы сақинаның 80 мм-ге дейінгі отырғызу беті | 0,63 |
| Сыртқы сақинаның 80 мм-ден жоғары отырғызу беті | 1,25 |
| Ұштардың беті | 1,25 |
| Ішкі сақинаның сфералық беті | 0,16 |
| Сыртқы сақинаның сфералық беті | 0,63 |
Өлшемдік ауытқулар және беттердің пішіні
Сақиналар беттерінің өлшемдері мен пішінінің шекті ауытқулары стандарт кестелеріне сәйкес бірінші және екінші дәлдік дәрежелері үшін болуы тиіс. Жеке нормаланатындар:
- ішкі сақинаның тесік диаметрінің ауытқулары;
- сыртқы сақинаның сыртқы диаметрінің ауытқулары;
- диаметрдің тұрақсыздығы;
- орташа диаметрдің тұрақсыздығы;
- ендің шекті ауытқулары.
Монтаждаулық фаскалар және магниттік қасиеттер
Монтаждаулық фаскалардың шекті ауытқулары мен пішіні шарикті мойынтіректер үшін ГОСТ 3478 талаптарына сәйкес болуы тиіс. Ішкі сақинада 45°.
Мойынтіректер магнитсіздендірілген.
Саңылаулар
Осьтік саңылау Ш, ШС, ШС…К және ШМ стандарт мәндеріне сәйкес болуы тиіс. ШСШ…К типі үшін жеке нормаланады радиалды саңылау.
Мойынтірек сақиналары өзара ауыстырымды емес.
Өндіруші мен тұтынушының келісімі бойынша отырғызу беттерін хромдауға рұқсат етіледі.
Қабылдау ережелері
Өндіруші кәсіпорын жүргізуі тиіс қабылдау бақылауын мойынтіректер. Бақылау кезінде мойынтіректер жиынтығы стандарт талаптарына сәйкестігіне іріктеу бойынша тексеріледі:
- партияның 1%;
- бірақ кем емес 3 дана;
- және артық емес 20 дана.
Партияға бір типті өлшемдегі мойынтіректер жатады, олар бір ілеспе құжат бойынша қабылдауға ұсынылады.
Қажет болған жағдайда, іріктелген мойынтіректердің біреуін бөлшектеп, оның бөлшектерінің стандарт талаптарына сәйкестігін тексеруге болады. Бақылау алдында мойынтіректерді мұқият майлау материалынан тазартылуы тиіс.
Талаптарға сәйкес келмеген жағдайда қайталама бақылау сол партиядағы подшипниктердің екі еселенген санынан жүргізіледі. Қайталама бақылау нәтижелері қорытынды болып табылады және бүкіл партияға тарайды.
Өлшеу әдістері
Сақиналардың өлшемдерін бақылау
Сақиналардың сыртқы цилиндрлік бетінің диаметрі және сақиналардың тесігінің диаметрі стандарт схемалары бойынша аспаптарда өлшенеді. Өлшеу кезінде сақина ось айнала кем дегенде 180°бұрылады, әрбір шеткі қимадағы диаметрдің ең үлкен және ең кіші мәндерін анықтайды.
Сақиналардың енін торцтың ортасына орнатылған өлшеуші ұшымен өлшейді. Сақина сондай-ақ максималды және минималды мәндерді анықтау үшін толық айналымға бұрылады.
Кедір-бұдырлықты, қаттылықты және магниттік қасиеттерді бақылау
- кедір-бұдырлық аспаптарда өлшенеді немесе эталондар бойынша көзбен бағаланады;
- сфералық беттер құрастыруға дейін тексеріледі;
- сақиналардың қаттылығы Роквелл аспабында өлшенеді;
- қалдық магниттелуді, жарықтардың, күйіктердің және көміртексізденудің болмауын бекітілген құжаттама бойынша тексереді.
Бұрылу мен айналу жеңілдігін тексеру
Ішкі сақинаның сыртқы сақина сферасында бұрылу жеңілдігі d 50 мм-ге дейін майланған күйде тексеріледі. Момент әсерінен M ішкі сақина сыртқы сақина сферасында бұрышқа бұрылуы тиіс αстандарт кестелерінде белгіленген.
- қозғалмалы қосылыстар подшипниктері үшін момент M = 0,147 Н·м;
- қозғалмайтын қосылыстар подшипниктері үшін — 0,98 Н·м.
Сыртқы сақинаның ішкі сақинаға қатысты айналу жеңілдігі Ш, ШС, ШС…К кезінде d 50 мм-ге дейін майланған күйде стандарт схемасы бойынша тексеріледі.
Осьтік саңылауды бақылау
Подшипниктердің осьтік саңылауы стандарт схемасы бойынша аспапта өлшенеді. ШСШ…К типтері үшін радиалды саңылау жеке кестенің мәндеріне сәйкес келуі тиіс.
Таңбалау, қаптама, тасымалдау және сақтау
Таңбалау
Сыртқы сақиналардың торцтық беттеріне немесе сыртқы диаметрінің бетіне мыналар қойылуы тиіс:
- өндіруші кәсіпорынның атауы;
- подшипниктің белгіленуі.
Тесігінің диаметрі 10 мм рұқсат етіледі қаптама қораптарына таңба соғу. Таңбалау коррозия тудырмайтын кез келген тәсілмен орындалуы тиіс. Таңбалау белгілері анық және оқуға оңай болуы тиіс.
Консервациялау және сақтау
Коррозиядан қорғау үшін подшипниктер консервациялануы тиіс:
- мерзімге 12 ай;
- ұзақ мерзімді сақтау үшін — 24 ай шыққан күнінен бастап.
Сақтау шарттары сәйкес келуі тиіс ГОСТ 9.014 бойынша Л санатына. Консервациялау және сақтаудың басқа тәсілдері өндіруші мен тұтынушының келісімі бойынша белгіленеді.
Қаптама
Подшипниктер қораптарға қапталуы тиіс. Тұтынушымен келісім бойынша коррозиядан және зақымданудан қорғауды қамтамасыз ететін қаптаудың басқа тәсілдерін қолдануға рұқсат етіледі.
Қораптарда мынадай жазулар болуы тиіс:
- өндірушінің атауы немесе тауарлық белгісі;
- подшипниктердің белгіленуі;
- подшипниктер саны;
- қаптау күні;
- осы стандарттың белгіленуі.
Қапталған подшипниктер ГОСТ 16148 бойынша жәшіктерге тығыз орналастырылуы тиіс. Бос орындар қағазбен немесе картон қалдықтарымен толтырылады. Ірі габаритті подшипниктерді жәшіктерге салмай-ақ, контейнерлерге қаптауға рұқсат етіледі.
Көліктік ыдысты таңбалау
Жәшіктерде мыналар көрсетілуі тиіс:
- өндіруші кәсіпорынның атауы немесе тауарлық белгісі;
- подшипниктің белгіленуі;
- осы стандарттың белгіленуі;
- подшипниктер саны;
- брутто массасы;
- жазу «Лақтыруға болмайды»;
- қолшатырдың бейнесі.
Жәшіктердегі таңбалау ГОСТ 14192 бойынша трафарет арқылы өшпейтін бояумен баспа әріптері мен сандарымен жағылады.
Тасымалдау
Подшипниктерді тасымалдауға рұқсат етіледі көліктің кез келген түрімен жүзеге асыру оларды ылғалдың әсерінен қорғау шартымен.
Пайдалану нұсқаулары
Монтаж кезінде сыртқы сақинадағы ойық және ішкі сақина сферасындағы цилиндрлік белдеу орнатылуы тиіс әсер етуші жүктеме бағытына перпендикуляр.
Подшипник сақиналарының бірінің жылжымалы қосылыстар үшін отырғызу диаметрлерінің осіне перпендикуляр жазықтықтағы тербелу бұрышына дейін рұқсат етіледі ±45° стандартта көрсетілген қалыпынан.
Осьтік жүктемелер аспауы тиіс 10 % рұқсат етілген радиалды жүктемелерден. Бұл ретте келтірілген жүктеме Q стандарттың кестелері бойынша рұқсат етілген мәндерден аспауы тиіс.
Осьтік жүктеме сыртқы сақинаның ойықтары жоқ жағымен қабылдануы тиіс.
Кедір-бұдырлық параметрі Ra подшипникке арналған корпус пен біліктің отырғызу беттерінің аспауы тиіс:
- 1,25 мкм — сақиналардың номиналды диаметрлері 80 мм-ге дейін;
- 2,5 мкм — сақиналардың номиналды диаметрлері 80 мм-ден асқанда.
Білік немесе корпус отырғызу бетінің диаметр тұрақсыздығы мен конустығы аспауы тиіс допуск өрісінің жартысынан отырғызу бетінің диаметріне.
Сақиналардың қаттылығы кезінде 59…65 HRCэ тұрақты әсер ететін температура аспауы тиіс 120 °C. температурада қысқа мерзімді жұмыс істеуге рұқсат етіледі 150 °C.
Өндіруші кепілдіктері
Өндіруші шарттары сақталған жағдайда подшипниктердің осы стандарт талаптарына сәйкестігіне кепілдік береді тасымалдау және сақтау, стандартпен белгіленген.
Сілтемелік нормативтік құжаттар
| НТҚ белгіленуі | Тармақ нөмірі |
|---|---|
| ГОСТ 9.014-78 | 5.4 |
| ГОСТ 801-78 | 2.2 |
| ГОСТ 2789-73 | 2.4, 6.6, 6.8 |
| ГОСТ 3478-79 | 2.6 |
| ГОСТ 14192-77 | 5.9 |
| ГОСТ 16148-79 | 5.7 |
Құжат мәртебесі
ГОСТ 3635-78 орнына қолданысқа енгізілді ГОСТ 3635-54. Скандерде қолдану мерзімінің дейін ұзартылғаны көрсетілген 01.01.94, алайда стандарт өзгерістермен қайта басылды және осы құжат аясында шарнирлі подшипниктердің түрлері, өлшемдері мен техникалық талаптары бойынша нормативтік дереккөз ретінде қарастырылады.