PDF
Қолданыстағы стандарт
ГОСТ 12.4.010-75

ГОСТ 12.4.010-75 Жеке қорғаныс құралдары. Арнайы қолғаптар. Техникалық шарттар

Стандарт распространяется на мужские, женские и подростковые специальные рукавицы для защиты рук работающих от опасных и вредных производственных факторов. ГОСТ устанавливает типы конструкции, размеры, материалы, требования к изготовлению, маркировке, упаковке, хранению и приёмке.

30.03.2026
1 құжат
Құжат мәтіні

Қолданылу аясы

Осы стандарт мыналарға қолданылады: ерлерге, әйелдерге және жасөспірімдерге арналған арнайы қолғаптар, жұмыс істеушілердің қолдарын өндірістік қауіпті және зиянды факторлардан қорғауға арналған.

Стандарт еңбек қауіпсіздігі стандарттары жүйесіне кіреді және қолғаптардың конструкциясына, өлшемдеріне, материалдарына, жасалуына, қабылдауына, таңбалануына, қапталуына, тасымалдануына және сақталуына қойылатын талаптарды белгілейді.

Түрлері және конструкциясы

Конструкциясы бойынша қолғаптар бес түрде жасалуы тиіс:

  • Б түрі — кірістірілген саусақ бөлігімен;
  • В түрі — қолғаптың төменгі бөлігімен бірге тұтас пішілген саусақ бөлігімен;
  • Г түрі — оң және сол қолға арналған, қолғаптың бүгілуі бойынша бүйірінде орналасқан саусақ бөлігімен;
  • Д түрі — екі саусақ бөлігімен: бас бармақ және сұқ саусаққа арналған;
  • Е түрі — крагалары бар ұзартылған, білезікте серпімді ұстағыш таспамен тартылатын, алақан жапсырмасы және тігілген саусақ бөлігі бар.

Қолғаптар жасалады күшейткіш және қорғаныш жапсырмаларымен немесе онсыз. Жапсырмалардың пішіні, өлшемдері және орналасуы тұтынушымен белгіленеді.

Негізгі өлшемдері

Қолғаптар төрт өлшемде жасалады: 0, 1, 2, 3.

ӨлшемАтауы0 өлшемі, см1 өлшемі, см2 өлшемі, см3 өлшемі, смРұқсат етілген ауытқу, см
1Б, В, Г, Д түрлері қолғаптарының ортасындағы ұзындығы26,026,028,030,0±1,0
1Е түрі қолғаптарының ортасындағы ұзындығы42,042,044,046,0±1,0
2Бас бармақ бөлігінің бүгілу деңгейіндегі қолғаптың ені13,014,015,016,0±0,5
3Б, В, Г, Д түрлері қолғаптарының төменгі жиегінің ені13,514,515,516,5±0,5
3Е түрі қолғаптарында төменгі краганың ені22,023,024,025,0±0,5
4Қолғаптың жоғарғы жиегінен бас бармақ бөлігіне дейінгі қашықтық13,213,214,515,8±0,5
5Бас бармақ бөлігінің бүгілу сызығынан жоғарғы жиегіне дейінгі ұзындығы8,08,08,59,0±0,5
6Д түрі қолғаптарындағы сұқ саусақ бөлігінің ұзындығы7,07,07,78,4±0,5

Тұтынушының талабы бойынша төменгі жиегінің ұзындығы мен ені өлшемдерінің шамаларын өзгертуге рұқсат етіледі, ал кәсіподақпен келісім бойынша — саусақ бөлігінің бүгілу деңгейіндегі енінің шамасын да өзгертуге болады.

Материалдар және қорғаныш қасиеттері

Қолғаптар стандартта көрсетілген материалдардан, талап етілетін қорғаныш қасиеттеріне байланысты жасалуы тиіс.

Механикалық әсерлерден қорғау

Қорғаныш қасиетіМатериалМатериалдың арналуы
ТозуАппреттелген шикі двунитка; № 1 шикі зығыр двуниткасы; жартылай зығыр двунитка; зығыр-капрон двунитка; зығыр-лавсан двунитка арт. 12202; жартылай зығыр парусиналар; лавсан талшығы бар шикі диагональ арт. 6853Қолғаптың негізі және/немесе жапсырмалары үшін
ТозуҮзікті Винилискожа-Т; эластоискожа-Т «Текстин»; комбинирленген сіңірімді мақта-лавсан меланжды «Горизонт» матасы арт. 3512Қолғап жапсырмалары үшін

Жоғары температуралардан қорғау

Қорғаныш қасиетіМатериалМатериалдың арналуы
Жылулық сәулеленуШинельдік сукно; отқа қарсы сіңірілген зығыр және жартылай зығыр парусиналар; отқа қарсы сіңірілген боялған жартылай зығыр парусина арт. 11254; асбест маталары АЛТ-36, АЛТ-5, АСТ-2Қолғаптың негізі және жапсырмалары үшін
Жылулық сәулеленуЖылу шағылыстырғыш эластоискожа-ТҚолғаптың сыртқы жағының жапсырмалары үшін
Қыздырылған беттермен жанасуШинельдік сукно; асбест маталары АЛТ-36, АЛТ-5, АСТ-2; сіңірілген жартылай зығыр парусиналар № 2, 3, 5, 6; жартылай зығыр парусина № 3Қолғаптың негізі және жапсырмалары үшін
Ұшқын, балқыған металл шашыраулары, қожШинельдік сукно; спилок кесіндісі; асбест маталары АЛТ-36, АЛТ-5, АСТ-2; отқа қарсы сіңірілген жартылай зығыр парусиналар; отқа қарсы сіңірілген боялған жартылай зығыр парусина арт. 11254Қолғаптың негізі және жапсырмалары үшін

Су, тұздар, қышқылдар, сілтілер және мұнай өнімдерінен қорғау

Қорғаныш қасиетіМатериалМатериалдың арналуы
Су және тұз ерітінділеріСіңірілген біркелкі боялған плащтық және шатырлық мата; лавсан талшығы бар диагональ арт. 6853; су өткізбейтін сіңірілген жартылай зығыр парусиналар; резеңкеленген ЛГН-566-1 және ИРП-11-29 маталарыҚолғаптың негізі және/немесе жапсырмалары үшін
Концентрленген қышқылдарПолипропиленді қышқылдан қорғайтын жартылай жүнді сукно матасы арт. 6929; қышқылдан қорғайтын арнайы киімге арналған маталар арт. 49321 «С», 49322 «С»; қышқыл тебетін сіңірілген полиэфирлі мата арт. 86039Қолғаптың негізі және жапсырмалары үшін
Орташа концентрациялы қышқыл ерітінділеріҚышқылдан қорғайтын ШХВ-30 сукносы; лавсанды арнайы киімге арналған маталар арт. 49702; полипропиленді арнайы киімге арналған маталарҚолғаптың негізі және жапсырмалары үшін
Төмен концентрациялы сілті ерітінділеріЖартылай зығырлы брезенттер су өткізбейтін сіңдірумен; аппреттелген суровый екіжіпті; жартылай зығырлы екіжіпті; № 1 суровый зығырлы екіжіптіҚолғаптардың негізі және/немесе жапсырмалары үшін
Шикі мұнай, майлар және қатты мұнай өнімдеріЖартылай зығырлы брезенттер су өткізбейтін сіңдірумен; лавсан талшығы бар біртекті боялған мата арт. 3164, 3146; сіңдірілген біртекті боялған плащтық мата; май-су қорғаныш қасиеттері бар вискоза-полиэфирлі мата арт. 86037; май-мұнай-су қорғаныш сіңдіруі бар лавсан-вискозалы мата арт. 86020; «Шторм» су өткізбейтін киімдік винилискожа-Т; май-бензинге төзімді эластоискожа-ТҚолғаптардың негізі және/немесе жапсырмалары үшін

Тұтынушымен келісе отырып, стандартта көрсетілгендерден төмен емес сападағы басқа материалдарды қолдануға рұқсат етіледі.

Фурнитура және жіптер

  • Серпімді тартпа лента — Е типті қолғаптарды тартып байлау үшін.
  • Мақта жіптері — қышқылқорғаныш қолғаптардан басқа, қолғаптар тігу үшін.
  • Лавсан және капрон жіптері — жоғары температурадан қорғайтын қолғаптардан басқа, қолғаптар тігу үшін.
  • Арнайы фенилон жіптері — жоғары температурадан қорғайтын қолғаптар тігу үшін.
  • Мақта жіптері жеке нөмірлері — қималарды кестелеу үшін.

Техникалық талаптар

Қолғаптар осы стандарттың талаптарына, белгіленген тәртіппен бекітілген үлгіге және модельдің техникалық сипаттамасына сәйкес жасалуы тиіс.

Рұқсат етілген орындау нұсқалары

  • төменгі жағынан тігілген немесе ажыратымды, түбіті бар байкадан немесе тоқылмаған материалдан жасалған жылытқыш салынбамен;
  • тұтас қиылған немесе тігілген, бір немесе екі қабатты жеңдермен;
  • алақан бөлігіне бір немесе бірнеше қабат жапсырмалармен;
  • тоқыма манжеталармен;
  • білек немесе төменгі жиек бойымен тартып байлауға арналған серпімді тартпа лентамен, қайысшалармен және білдірмелермен;
  • алақан және арқа бөліктеріне немесе тек алақан бөлігіне амортизациялық материалдан жасалған салынбамен;
  • жылытылған;
  • үш саусақшамен;
  • ажыратымды алақан жапсырмасымен;
  • қолғаптардың негізі үшін молескин типті матадан.

Жасауға қойылатын талаптар

  • Тігістердің, тігіс жолдарының және жіктердің жіктелуі мен түрлері — ГОСТ 12807-2003 бойынша.
  • Тігістерге, тігіс жолдарына және жіктерге қойылатын талаптар — ГОСТ 29122-91 бойынша.
  • Дайын қолғаптардың сұрыптылығын анықтау — ГОСТ 12.4.031-84 бойынша.
  • Қолғап бөлшектері үлестік немесе көлденең бағытта қиылады; саусақшалар, жапсырмалар және жеңдер — мата негізі жіптерінің кез келген бағытында.

Дайын қолғаптарда рұқсат етіледі:

  • қолғап бойымен жігі бар тігілген арқа бөлігі, бірақ бүйір жиектерінен немесе бүйір жігінен 3 см-ден жақын емес, «КР» қолғаптардан басқа;
  • арқа бөлігіне екі бөліктен жасалған жапсырма;
  • үш бөліктен артық емес тігілген жеңдер.

Брезент типті қатты маталардан жасалған қолғаптарда сұқ саусақ жағынан бүгу сызығы бойымен жікке рұқсат етілмейді.

Матаның үгітілуіне байланысты арқа жағына және салмаларға қосымшалар тігісті, салмалы немесе біріктіруші тігіспен бекітіледі. Салмалар үгітілетін маталарда жиектерін ішке қарай бүгіп бір немесе екі тігіспен, ал үгітілмейтін маталарда бүгусіз тігіледі. Саусақшалар негізге салмалы, тігісті немесе біріктіруші тігіспен жалғанып, одан кейін қайта тігіледі.

Қолғаптар екі тігіспен немесе жиектерін айналдыра тігіп бір тігіспен біріктіріледі. Төменгі жиегі шеті өңделеді, бүгіп тігіледі немесе айналдыра тігіледі. Пленкалық жабыны бар материалдарда тігістерді желімдеу немесе пісіру арқылы герметизациялауға болады.

Дайын қолғаптар жұп етіп бекітіледі.

Қабылдау ережелері

Қолғаптарды қабылдау ережелері мен сапаны бақылау әдістері ГОСТ 4103-82 бойынша белгіленеді.

Сынақ әдістері

Сапаны бақылаудың арнайы әдістері, сондай-ақ дайын қолғаптарды қабылдау ережелері ГОСТ 4103-82 талаптарына сәйкес келуі тиіс. Өнімдердің сұрыптылығы ГОСТ 12.4.031-84бойынша анықталады. Тігістерді, тігіс жолдарын және жіктерді бақылау ГОСТ 29122-91 талаптарына сәйкес орындалады.

Таңбалау, қаптама, тасымалдау және сақтау

Қолғаптарды таңбалау — ГОСТ 10581-91 және ГОСТ 12.4.103-83 бойынша.

Қаптама және тасымалдау — ГОСТ 10581-91 бойынша.

Көлік тарасын таңбалау — ГОСТ 14192-96 бойынша.

Қолғаптар желдетілетін бөлмелерде сақталуы тиіс және кем дегенде 1 м қашықтықта жылыту құралдарынан алшақ болуы және күн сәулесінен қорғалуы тиіс.

Сілтемелік нормативтік құжаттар

БелгіленуіАтауы
ГОСТ 15530-93Зығыр, жартылай зығыр және аралас парусиналар мен екі жіпті маталар
ГОСТ 27542-87Шинелік сукно
ГОСТ 6102-94Асбест маталары
ГОСТ 7297-90Сіңдірілген плащтық және шатырлық маталар
ГОСТ 16166-80Қышқылқорғайтын ШХВ-30 сукносы
ГОСТ 6309-93Мақта тігін жіптері
ГОСТ 12807-2003Тігіс қадамдарының, тігіс жолдарының және тігістердің жіктелуі мен түрлері
ГОСТ 29122-91Тігіс қадамдарына, тігіс жолдарына және тігістерге қойылатын талаптар
ГОСТ 12.4.031-84Дайын қолды қорғау құралдарының сортын анықтау
ГОСТ 4103-82Тігін бұйымдарын қабылдау ережелері және сапаны бақылау әдістері
ГОСТ 10581-91Тігін бұйымдарын таңбалау, қаптау және тасымалдау
ГОСТ 12.4.103-83Жеке қолды қорғау құралдарының қорғаныш қасиеттерін белгілеу
ГОСТ 14192-96Жүктерді таңбалау
Материал маманмен тексерілді
УРТ Казахстан · Техникалық бөлім
Жаңартылды: 06.09.2026

❓ Жиі қойылатын сұрақтар

ГОСТ 12.4.010-75 стандартында қандай қолғап түрлері қарастырылған?
Стандарт бес түрлі конструкцияны белгілейді: Б, В, Г, Д және Е. Олар саусақ бөлігінің пішінімен, саусақ бөліктерінің санымен және крагалардың болуымен ерекшеленеді. Мысалы, Д түрінде бас бармақ пен сұқ саусаққа арналған екі саусақ бөлігі бар, ал Е түрінде ұзартылған крагалар және білезік тұсындағы тартпа болады.
Стандартта арнайы қолғаптардың қандай өлшемдері қарастырылған?
Қолғаптар төрт өлшемде шығарылады: 0, 1, 2 және 3. Әрбір өлшем үшін ұзындығы, ені, саусақ бөлігіне дейінгі қашықтық және саусақ бөліктерінің ұзындығы нормаланады. Негізгі өлшемдер бойынша рұқсат етілген ауытқулар параметрге байланысты ±0,5 немесе ±1,0 см құрайды.
ГОСТ бойынша қолғаптарды қандай материалдардан жасауға болады?
Материалдар қорғаныш қасиеттеріне қарай таңдалады: үйкелістен, жоғары температуралардан, ұшқындар мен окалинадан, судан, қышқылдардан, сілтілерден, мұнайдан және мұнай өнімдерінен қорғау. Стандартта двунитка маталары, парусина, сукно, асбест маталары, резеңкеленген материалдар, винилискожа, эластоискожа және қорғаныш сіңдірулері бар арнайы маталар көрсетілген. Тұтынушымен келісім бойынша, егер олар сапасы жағынан төмен болмаса, басқа материалдар да рұқсат етіледі.
Жұмыс жағдайларына қарай қолғаптарды қалай дұрыс таңдау керек?
Таңдау қауіпті факторға байланысты: үйкеліс үшін берік мата негіздері мен төсемелер, жоғары температуралар үшін отқа төзімді парусина, сукно, асбест маталары немесе спилок, су мен ерітінділер үшін су өткізбейтін сіңдіруі бар материалдар, ал қышқылдар мен сілтілер үшін арнайы қышқылға төзімді және сілтіге төзімді маталар қолданылады. Сондай-ақ, конструкция, жылытқыштың, крагалардың, манжеттердің және қосымша төсемелердің болуы маңызды.
Арнайы қолғаптар үшін қандай сақтау шарттары белгіленген?
Қолғаптар желдетілетін үй-жайларда сақталуы тиіс. Оларды жылыту құрылғыларынан 1 м-ден жақын емес жерге орналастырады және тікелей күн сәулесінің әсерінен міндетті түрде қорғайды. Таңбалау, қаптау және тасымалдау тігін бұйымдары мен көлік тарасына арналған салалық ГОСТ-тарға сәйкес орындалады.