Қолданылу аясы
Бұл стандарт мыналарға қолданылады: кеуекті материалдар мен бұйымдар қатты каучук, каучук тәрізді материалдар, латекс және матамен дублирленген латекс негізіндегі, және созылу кезіндегі серпімді-беріктік қасиеттерін анықтау әдістерін (А және Б) белгілейді.
Әдістердің мәні үлгіні тұрақты жылдамдықпен созу және үзілу сәтіндегі үлгінің күші мен ұзаруын өлшеуден тұрады.
Сынақ әдістері
Стандарт екі сынақ әдісін қарастырады, олардың нәтижелері салыстыруға келмейді:
- А әдісі — латекс негізіндегі кеуекті материалдар мен бұйымдардың қасиеттерін бағалауға арналған
- Б әдісі — қатты каучук, каучук тәрізді материалдар, латекс және матамен дублирленген латекс негізіндегі материалдардың қасиеттерін бағалауға арналған
А әдісі (цилиндрлік үлгілер)
Үлгілер
Сынақ үлгілері биіктігі 15-тен 50 мм-ге дейінгі цилиндр пішінді болуы тиіс. Үлгілерді материалдан немесе бұйымдан бұрғылау станогында диаметрі (50,50⁺⁰·⁰⁶) мм немесе (35,70⁺⁰·⁰⁴⁵) мм цилиндрлік пышақтармен кесіп алады. Сынақ үшін кесіп алады бес үлгі.
Жабдықтар
- Жүктемені өлшеу қателігі ±1%-дан аспайтын созуға сынау машинасы
- Жылжымалы траверсаның қозғалыс жылдамдығы: (200 ± 10) мм/мин
- ГОСТ 25015 бойынша үлгілердің биіктігін өлшеу аспабы
Сынаққа дайындық
Қасиеттерін бағалау жасалғаннан кейін 72 сағаттан ерте жүргізілмейді. Дайындалған үлгілерді кесіп алғаннан кейін тұрақты массаға дейін 40-45°C температурада термостатта ұстайды. Әр үлгінің биіктігін өлшейді, содан кейін үлгілерді пластиналарға желімдейді (№88 желімі немесе басқа).
Сынақты жүргізу
Сынақтар 20±2, 23±2 немесе 27±2°C температурада жүргізіледі. Үлгі созуға сынау машинасының қысқыштарында бекітіледі. Үзілу сәтінде күш және пластиналар арасындағы қашықтық тіркеледі.
Б әдісі (қалақша тәрізді үлгілер)
Үлгілер
Сынақ үлгілері қалыңдығы 3-тен 15 мм-ге дейінгі екі жақты қалақша пішінді (стандарттың 4-суретіне сәйкес) болуы тиіс. Үлгілерді материалдан немесе бұйымдан пышақты сумен ылғалдандыра отырып кесіп алады. Сынақ үшін кесіп алады бес үлгі.
Қалақша тәрізді үлгінің өлшемдері
| Параметр | Мәні |
|---|---|
| Үлгінің жалпы ұзындығы | 80 мм-ден кем емес |
| Жұмыс аймағының ұзындығы (белгілер) | 25 ± 1,0 мм немесе 50 ± 1,0 мм |
| Орнату белгілерінің арасындағы қашықтық | 90 мм |
| Үлгінің қалыңдығы | 3-тен 15 мм-ге дейін |
Сынақты жүргізу (Б әдісі)
Сынақтар 20±2, 23±2 немесе 27±2°C температурада жүргізіледі. Қозғалмалы траверсаның орын ауыстыру жылдамдығы — (500 ± 25) мм/мин. НҚТҚ көрсетілімдері болған кезде (200 ± 10) мм/мин жылдамдыққа рұқсат етіледі. Үлгіні созылу машинасының қысқыштарына бекітеді, үлгі осін созылу бағытымен біріктіреді. Үзілу сәтінде күш пен жұмысшы учаскенің ұзындығын тіркейді.
Нәтижелерді өңдеу
Созылу кезіндегі шартты беріктік
А әдісі үшін: f = P / S₀, мұндағы P — үзілу күші, S₀ — үлгінің көлденең қимасының бастапқы ауданы.
Б әдісі үшін: f = P / (h × b), мұндағы h — үлгінің қалыңдығы, b — үлгінің тар бөлігіндегі ені.
Матамен дублирленген латекс негізіндегі үлгілер үшін шартты беріктік есептелмейді — нәтиже ретінде үзілу күші қабылданады.
Үзілу кезіндегі салыстырмалы ұзару
e = [(l₁ - l₀) / l₀] × 100%, мұндағы l₁ — үзілу сәтіндегі жұмысшы учаскенің ұзындығы, l₀ — жұмысшы учаскенің бастапқы ұзындығы.
Нәтижелерді бағалау
Сынақ нәтижесі ретінде орташа мәннен ±15%-дан аспайтын ауытқитын бес үлгінің арифметикалық орташасы қабылданады. Бұл шарт орындалмаған жағдайда қосымша бес үлгі сыналады. Нәтижелер пленкалар саны бірдей және қалыңдығы бойынша максималды мәннен 30%-дан аспайтын ерекшеленетін үлгілер үшін салыстырмалы болады.
Сілтемелік нормативтік құжаттар
| Белгіленуі | Атауы |
|---|---|
| ГОСТ 270-75 | Резина. Созылу кезіндегі серпімді-беріктік қасиеттерін анықтау әдісі |
| ГОСТ 25015-81 | Кеуекті резина. Көріністі тығыздықты өлшеу әдістері |