Қолдану аясы
Бұл стандарт асбошайырлы композициядан жасалған үйкеліс бұйымдарына қолданылады ретинакс. Бұйымдар авиациялық дөңгелектердің, бұрғылау лебедкаларының және басқа да машиналар мен механизмдердің үйкеліс түйіндерінде қолданылады. Ретинакстан жасалған бұйымдар қоңыржай, тропикалық және суық климатты аудандарда жұмыс істеуге қабілетті.
Негізгі параметрлері мен маркалары
Мақсатына қарай ретинакс кестеде көрсетілген екі маркадан жасалады.
| Маркасы | Үйкеліс бетінің температурасы, °C (аспауы тиіс) | Сырғанау жылдамдығы, м/с (аспауы тиіс) | Қысым, МПа (аспауы тиіс) | Мақсаты |
|---|---|---|---|---|
| А (ФК-16Л1) | 1100 | 50 | 2,5 | ЧНМХ маркалы шойынмен жұптағы үйкеліс түйіндері |
| Б (ФК-24А) | 700 | 10 | 1,5 | Сұр шойынмен және легирленген болаттармен жұптағы үйкеліс түйіндері |
Техникалық талаптар
Сапа көрсеткіштері
Бұйымдар осы стандарттың талаптарына және белгіленген тәртіппен бекітілген технологиялық регламентке сәйкес келуі тиіс. Негізгі сапа көрсеткіштері кестеде келтірілген.
| Көрсеткіштің атауы | А маркасы үшін мәні | Б маркасы үшін мәні |
|---|---|---|
| Бринелль бойынша қаттылық НВ 10/500/30 | 37-52 | 30-49 |
| ЧНМХ шойыны бойынша үйкеліс коэффициенті (100–1100°C) | Эталондық аймаққа сәйкес келуі тиіс | Анықталмайды |
| 40ХН болаты бойынша үйкеліс коэффициенті (100–700°C) | Анықталмайды | Эталондық аймаққа сәйкес келуі тиіс |
| СЧ15 шойыны бойынша үйкеліс коэффициенті (100–700°C) | Анықталмайды | Эталондық аймаққа сәйкес келуі тиіс |
| Масса бойынша тозудың энергетикалық қарқындылығы (ЧНМХ шойыны), мкг/Дж, аспайды | 2,3 | Анықталмайды |
| Масса бойынша тозудың энергетикалық қарқындылығы (40ХН болаты), мкг/Дж, аспайды | Анықталмайды | 5,0 |
Ескерту: Үйкеліс коэффициенттерінің мәндерінің эталондық аймақтан шығуы шекаралардан 10%-дан аспайтын ауытқу кезінде 13%-дан аспауына рұқсат етіледі.
Рұқсат етілген сыртқы түрінің ауытқулары
| Ақау | А маркасы | Б маркасы |
|---|---|---|
| Жұмыс бетіндегі ойықтар | Жалпы ауданы бұйым ауданының 15%-ынан аспайтын, тереңдігі 1,5 мм-ге дейінгі 2-ден артық емес ойықтар | Әрқайсысының ауданы 2 см²-ден аспайтын, тереңдігі 3 мм-ге дейінгі 4-тен артық емес ойықтар, арақашықтығы 5 см-ден кем емес |
| Жұмыс істемейтін бетіндегі ойықтар | Дәл солай | Ауданы 2 см²-ден аспайтын, тереңдігі 5 мм-ге дейінгі 4-тен артық емес ойықтар, арақашықтығы 5 см-ден кем емес |
| Жиектердегі және бұрыштардағы сынықтар | Тереңдігі 3 мм-ге дейін, ауданы 0,4 см²-ден аспайды | Тереңдігі 3 мм-ге дейін, ауданы 0,4 см²-ден аспайды |
| Басқа шифрдегі композициялардың қоспалары | Рұқсат етілмейді | |
Ескерту: Бұйым қалыңдығы 20 мм-ден аз болғанда, ойықтар мен сынықтардың тереңдігі бұйым қалыңдығының 10%-ынан аспауы тиіс.
Шартты белгіленуі
Шартты белгілену мысалы: А маркалы ретинакстан жасалған бұйым. Бұйым атауы, сызба бойынша бөлшек нөмірі.
Таңбалау және қаптама
Бұйымды және қаптама бірлігін таңбалау — ГОСТ 27513 бойынша. Өндіруші мен тұтынушының келісімі бойынша бұйымдарды таңбаламауға рұқсат етіледі. Қаптама бірлігінің жарлығында немесе мөрінде бұйымдар саны көрсетіледі. Көліктік таңбалау — ГОСТ 14192 бойынша.
Бұйымдар ГОСТ 27513 бойынша қапталады. Әмбебап контейнерлерде тасымалдау кезінде және қалаішілік тасымалдау кезінде массасы 5 кг-нан асатын А маркалы ретинакс бұйымдарын және Б маркалы бұйымдарды қаптамасыз жөнелтуге рұқсат етіледі.
Қабылдау ережелері
Бұйымдар партиялармен қабылданады. Партия бір маркалы ретинакс бұйымдарынан, бір атаудан және сызба бойынша бөлшек нөмірінен тұруы тиіс, саны 5000 данадан аспауы керек. Әр партия сапа туралы құжатпен сүйемелденеді.
Қабылдау-тапсыру сынақтарының көлемі:
- сыртқы түрі бойынша — партияның 100%
- өлшемдері бойынша — 5%, бірақ партиядан кем дегенде 5 бұйым
- физикалық-механикалық көрсеткіштер бойынша — партиядан 3 бұйым
Қанағаттанарлықсыз нәтижелер алынған жағдайда, іріктеу көлемі екі есе ұлғайтылып, қайталама сынақтар жүргізіледі.
Сынақ әдістері
Сыртқы түрін бақылау — көзбен көру арқылы немесе бақылау үлгісімен салыстыру арқылы. Рұқсат етілген ауытқулардың өлшемдері қателігі 0,1 мм-ден аспайтын өлшеу құралымен анықталады.
Қаттылықты анықтау — ГОСТ 9012 бойынша ТШ-2, ТШ-2М, ТБ 5004 маркалы қаттылық өлшегіште. Жүктеме 4905 Н (500 кгс), әсер ету ұзақтығы (30±4) с. Әр бұйымда бір-бірінен және бұйымның шетінен 20 мм-ден кем емес қашықтықта үш із қалдырылады.
Үйкелістік жылуға төзімділікті анықтау — ИК-90 типті немесе оның модификацияларындағы (И-47, И-47-К54, ИК-77) зертханалық үйкілу машинасында. Номиналды қысым 1,5 МПа. Үлгінің айналу жиілігі 100-ден 6000 мин⁻¹-ге дейін. Сынақ А маркасы үшін 1100°C және Б маркасы үшін 700°C температураға жеткенде аяқталады.
Тасымалдау және сақтау
Тасымалдау және сақтау — ГОСТ 27513 бойынша. Сақтау кезінде бұйымдар ылғал мен майдың әсерінен қорғалуы тиіс.
Өндіруші кепілдіктері
Өндіруші тасымалдау және сақтау шарттарын сақтаған кезде бұйымдардың осы стандарт талаптарына сәйкестігіне кепілдік береді. Бұйымдардың кепілдік сақтау мерзімі — 10 жыл жасалған күннен бастап.
Қауіпсіздік талаптары
Ретинакстан жасалған бұйымдар уытты емес, жарылғыш емес. Механикалық өңдеу кезінде асбестобакелит шаңы бөлінуі мүмкін. Жұмыс аймағының ауасындағы шаңның шекті жол берілетін концентрациясы — 10 мг/м³ (ең жоғары бір реттік) және 4 мг/м³ (орташа ауысымдық), қауіптілік сыныбы III. Жұмыс істеушілер ГОСТ 12.4.028 бойынша «Лепесток» типті респираторлармен қамтамасыз етілуі тиіс. Механикалық өңдеу учаскесі сорғып-үрлегіш желдету жүйесімен жабдықталуы керек.
Бұйымдар жанғыш материалдарға жатады. Өздігінен тұтану температурасы — 575°C. Өрт сөндіру құралдары — бүріккіш су, ауа-механикалық және химиялық көбіктер.
Сілтемелік нормативтік құжаттар
| Белгіленуі | Атауы |
|---|---|
| ГОСТ 12.1.005-88 | ССБТ. Жұмыс аймағының ауасына қойылатын жалпы санитарлық-гигиеналық талаптар |
| ГОСТ 12.4.028-76 | ССБТ. ШБ-1 «Лепесток» респираторлары. Техникалық шарттар |
| ГОСТ 1412-85 | Құймаларға арналған пластинкалы графитті шойын. Маркалары |
| ГОСТ 2789-73 | Беттің кедір-бұдырлығы. Параметрлері мен сипаттамалары |
| ГОСТ 4543-71 | Легирленген құрылымдық болат. Техникалық шарттар |
| ГОСТ 9012-59 | Металдар. Бринелль әдісі бойынша қаттылықты өлшеу әдісі |
| ГОСТ 23677-79 | Металдарға арналған қаттылық өлшегіштер. Жалпы техникалық талаптар |
| ГОСТ 24104-88 | Жалпы мақсаттағы зертханалық таразылар |
| ГОСТ 27513-87 | Үйкеліс бұйымдары. Таңбалау, қаптау, тасымалдау және сақтау |